Wszelkie informacje, zdjęcia i materiały na temat Chwałowic mile widziane i żmudnie poszukiwane. Proszę się nimi dzielić, a być może znajdzie się też dla nich miejsce w tym miejscu. email: bagyage@gmail.com
Kategorie: Wszystkie | Chwałowice | Iłża | region radomski | region świętokrzyski
RSS
piątek, 13 października 2017
Galeria rzeźb drewnianych w Występie

występa1

Występa to wieś położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie skarżyskim, w gminie Łączna. W tej miejscowości tuż przy drodze krajowej S7 znajduje się „Gospoda Echa Leśne”, której nazwa nawiązuje do opowiadania Stefana Żeromskiego „Echa Leśne”, w którym autor uwiecznił gospodę znajdującą się w okolicach obecnej. W sąsiedztwie gospody zebranych zostało kilkadziesiąt ludowych rzeźb drewnianych przedstawiających różne postacie. Obok strzegącego wejścia do gospody Świętowita znajdują się tam woje, książęta, zbóje, grajki, słonie, anioły, baby jagi, diabły i inne oryginalne postacie fantastyczne. W tej całej przypadkowości i różnorodności jest magia. Świętokrzyska.

występa2

występa3

występa4

występa5

występa6

występa7

występa8

występa9

występa10

występa11

występa12

Fot. Ł. Smaga 10.10.2017

środa, 25 stycznia 2012
Bramy świętokrzyskie

Opracował: Ł. Smaga

Brama Krakowska w Szydłowie

Brama Krakowska

Brama Krakowska. Fot. Ł. Smaga 05.08.2011

Jedyna zachowana brama do miasta w ciągu murów obronnych o długości 700 metrów. Wzniesiona została w XIV wieku, zaś jej górne kondygnacje przebudowano w XVI wieku w stylu renesansowym.

Brama Warszawska w Opatowie

Brama Warszawska

Brama Warszawska. Fot. Ł. Smaga 07.08.2011

Jedyna zachowana brama do miasta w ciągu pozostałości murów miejskich wzniesionych w XVI wieku przez kanclerza Krzysztofa Szydłowieckiego. Zwieńczona została renesansową attyką.

Brama Opatowska w Sandomierzu

Brama Opatowska

Brama Opatowska. Fot. Ł. Smaga 05.08.2011

Jedyna zachowana brama wjazdowa z XIV wieku ufundowana przez Kazimierza Wielkiego. Nadany jej został charakter barokowy a zwieńczona została renesansową attyką.

czwartek, 19 stycznia 2012
Łysica

Opracował: Ł. Smaga

Łysica

Łysica. Fot. Ł. Smaga 09.08.2011

Łysica jest najwyższym szczytem Gór Świętokrzyskich o wysokości 612 m n.p.m., należąc jednocześnie do Korony Gór Polski jako jej najniższy szczyt. Znajduje się w obszarze ochrony ścisłej Świętokrzyskiego Parku Narodowego w zachodniej części Łysogór, na południowy wschód od miejscowości Święta Katarzyna. Wspinając się pod górę można obserwować tarasowatą budowę zbocza Łysicy. Wychodnie kwarcytów rozsypując się na powierzchni dają rumowiska zwane gołoborzami. Największe gołoborza zalegają górną część Łysicy od strony północnej. Sam szczyt Łysicy jest nieco dalej na wschód, w miejscu gdzie stoi replika pamiątkowego krzyża z 1930 r.

Wychodnie kwarcytów

Wychodnie kwarcytów przy wejściu na szczyt. Fot. Ł. Smaga 09.08.2011

Ze szczytu roztacza się ograniczony widok w kierunku północnym - na Górę Miejską i Psarską oraz Dolinę Wilkowską. W odległości ok. 700 m od tego punktu leży drugi wierzchołek Łysicy, gdzie wychodnie kwarcytów kambryjskich tworzą ostrą grań. Nazywany jest Skałą Agaty lub Zamczyskiem i wznosi się na wysokość 608 m n.p.m. Łysica jest całkowicie porośnięta lasem - w partiach szczytowych rośnie jodła, a poniżej las jodłowo-bukowy.

gołoborze

Gołoborze w górnej części Łysicy. Fot. Ł. Smaga 09.08.2011

Łysica2

Łysica. Fot. Ł. Smaga 09.08.2011

Opracowano na podstawie: S. Kowalczewski, Góry Świętokrzyskie. Przewodnik, Warszawa 1967, s. 105-106, http://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81ysica_(G%C3%B3ry_%C5%9Awi%C4%99tokrzyskie)

wtorek, 16 sierpnia 2011
Ruiny pałacu Krzyżtopór w Ujeździe

Opracował: Ł. Smaga

Ujazd1

Fot. M. Ocios-Smaga 05.08.2011

Zamek, a raczej pałac w Ujeździe to reprezentacyjna rezydencja magnacka przystosowana do obrony. Obiekt ten, przed Wersalem największy tego typu w Europie, w pełni swej świetności funkcjonował zaledwie przez 11 lat. Został wybudowany przez starostę stopnickiego, podkomorzego sandomierskiego, później wojewodę i posła na sejm królewski Krzysztofa Ossolińskiego herbu Topór. Od symboli umieszczonych po obu stronach bramy wjazdowej - topora, herbu Ossolińskich, i krzyża, symbolu kontrreformacji, pałac został nazwany Fortecą Krzyżtoporską. Budową, na którą wyłożono ponoć 30 milionów złotych, kierował włoski architekt Lorenzo Senes, który mógł być również projektantem obiektu. Prace rozpoczęto prawdopodobnie w 1620 r., zaś zakończono w 1644 r., o czym informuje inskrypcja umieszczona na ścianie pałacu w dziedzińcu eliptycznym. Wydaje się jednak, iż wyposażenie rezydencji w detale dekoracyjne, urządzanie wnętrz czy zakładanie ogrodów trwało znacznie dłużej. Czasów pełnego rozkwitu swego dzieła nie dożył Krzysztof Ossoliński, który zmarł w 1645 r. na febrę. Przed śmiercią zdążył przekazać zamek synowi Krzysztofowi Baldwinowi, lecz ten również nie nacieszył się rezydencją, gdyż w 1649 r. zginął w bitwie pod Zborowem z rąk Tatarów.

Ujazd2

Fot. M. Ocios-Smaga 05.08.2011

Forteca w późniejszym czasie dostała się w ręce rodziny Denhoffów, a później Kalinowskich. Samuel Jerzy Kalinowski po napaści Szwedów na Polskę złożył wiernopoddańczą deklarację, oddając się pod protekcję Karola Gustawa. 30 października 1655 r. najeźdźcy pod dowództwem weszli do zamku nie oddając ani jednego strzału, po czym zorganizowali sobie w nim kwaterę. Dwa lata później gościł w Ujeździe i osobiście podziwiał go sam Karol X Gustaw. Zniszczenia jakie po sobie zostawili Szwedzi na długo nie pozwoliły użytkować rezydencji. Uszkodzeniu uległy nie tylko budynki (mury się zachowały), lecz również wywieziono stąd cały bogaty wystrój wnętrz. Pomimo dewastacji był on wciąż użytkowany, wpierw przez Kalinowskich, później przez Wiśniowieckich, a w 1720 r. osiedli tu Morsztynowie. Około 1760 r. niewielki remont wykonał generał wojsk litewskich Jan Michał Pac. W okresie konfederacji barskiej Krzyżtopór były użytkowany przez konfederatów a walki, które tutaj toczono pogłębiły wcześniejszy stan ruiny. Jeszcze w latach 1782-1787 r. zamieszkiwał w Ujeździe Stanisław Sołtyk, jednak kolejni właściciele zrezygnowali z używania rezydencji a ogrom założenia sprawiał, że remontu z powodów finansowych nikt się nie podjął. Ostatnimi właścicielami Krzyżtoporu była rodzina Orsettich, która kupiła go w 1858 r. i posiadała do 1944 r., zamieszkując w położonym po sąsiedzku dworze ziemiańskim.

Ujazd3

Fot. Ł. Smaga 05.08.2011

Po II wojnie światowej Krzyżtopór stał się własnością Skarbu Państwa. Ruiny pałacu są od 1991 r. udostępnione do zwiedzania. Warto również dodać, że budowla mała tyle okien ile dni w ciągu roku. W przypadku roku przestępnego odsłaniano dodatkowe 366 okno. Z kolei sala jadalna w wieży miała ponoć szklany strop, przez który widać było akwarium z egzotycznymi rybkami. Jak natomiast głosi legenda Krzyżtopór miał mieć podziemne połączenie z Ossolinem. Właściciele zamków w Ujeździe i Ossolinie, jeździli tym lochem do siebie w gościnę, saniami po specjalnej powierzchni wyłożonej cukrem, który ułatwiał szybkie poruszanie się.

Opracowano na podstawie: http://www.zamkipolskie.com/krzyztopor/krzyztopor.php, http://www.krzyztopor.org.pl/zamek/index.php?option=com_content&view=article&id=90&Itemid=19&lang=pl, http://www.eturysta.eu/swietokrzyskie/zamek-krzyztopor-w-ujezdzie

Ujazd4

Fot. M. Ocios-Smaga 05.08.2011

środa, 27 października 2010
Zabytkowy młyn wodny w Bałtowie

Opracował: Ł. Smaga

Młyn1

Fot. Ł. Smaga 18.09.2010

Młyn zlokalizowany jest w północnej części Bałtowa, nad rzeką Kamienną, w bezpośrednim sąsiedztwie Bałtowskiego Parku Jurajskiego, na tak zwanym Poniku, stanowiącym niegdyś osadę młyńską. Wystawiony został na przełomie XIX i XX wieku przez księcia Aleksandra Druckiego - Lubeckiego. Młyn tworzą dwa budynki stojące naprzeciw siebie, po obu stronach rzeki, oznaczone obecnie jako: młyn I i młyn II oraz budynek administracyjny, pierwotnie przeznaczony na siedzibę zarządu młynów i mieszkanie młynarza. Do tego zespołu młyńskiego należy także zaliczyć: jaz na Kamiennej, o konstrukcji drewniano - murowanej, elektrownię wodną oraz staw młyński. Znajdujący się na prawym brzegu Kamiennej młyn I, stanął w miejscu starego drewnianego młyna, wzniesionego w XIX wieku przez Małachowskich. Młyn został uruchomiony w 1903 roku.

Młyn2

Fot. Ł. Smaga 18.09.2010

Napędzany turbiną wodną od chwili swego powstania spełnia nieprzerwanie przeznaczoną mu funkcję i pracuje do dnia dzisiejszego, przez trzy dni w tygodniu. Konstrukcja zewnętrzna i wewnętrzna obiektu zachowała się w zasadzie w niezmienionym stanie. Wiele urządzeń i sprzętów stanowiących wyposażenie zakładu zostało po wojnie kilkakrotnie wymienionych i zmodernizowanych. Konstrukcja wewnętrzna młyna liczy cztery kondygnacje i wykonana jest w całości z drewna. Obecnie jako „żywe muzeum” młyn udostępniony jest zwiedzającym i stwarza możliwość ujrzenia „na własne oczy” procesu przemiany ziarna w mąkę i uświadomienia sobie, jakich umiejętności wymagała praca młynarza. W młynie znajduje się również galeria, w której organizowane są sezonowe wystawy.

Młyn3

Fot. Ł. Smaga 18.09.2010

Tekst został opracowany na podstawie: http://www.juraparkbaltow.pl/index.php?go=program, http://ostrowiec.travel/pl/informator_turystyczny/co_zobaczyc/o,48,mlyn_wodny_w_baltowie.html, http://www.baltow.info/atr_stary_mlyn.htm

niedziela, 12 września 2010
Odlewnia "Kamienna" w Skarżysku-Kamiennej

Opracował: Ł. Smaga

Odlewnia1

Budynki odlewni przy ul. 3 Maja. Fot. Ł. Smaga 06.07.2010

Od 1817 r. w osadzie Kamienna (obecnie Skarżysko - Kamienna) funkcjonowała fryszerka, czyli zakład metalurgiczny, w którym surówka wielkopiecowa przerabiana była na stal. W 1880 r. powstała na miejscu dawnej fryszerki odlewnia prywatna (firma „Palissa, Łukaszewicz i Ska”). Posiadała 4 żeliwiaki na koks, maszynę parową o mocy 8KM, i produkowała między innymi rury żeliwne, kuchenne i inne. Później nabył ją Jan Witwicki (w 1885 lub 1887 r.) przystępując do rozbudowy i modernizacji zakładu, dając początek odlewni „Kamienna”. Następnie Jan Witwicki przystąpił do budowy nowoczesnej emalierni, która bardzo szybko zyskała dużą renomę w królestwie, jak i cesarstwie. Specjalnością odlewni były elementy centralnego ogrzewania oraz wodociągów i kanalizacji, urządzenia sanitarne oraz naczynia kuchenne. W 1897 r. Witwicki wydzielił część terenów i zorganizował Towarzystwo Akcyjne Zakładów Żelaznych i Stalowych „Skarżysko”, które zbudowało dwa wielkie piece i gruszkę besemerowską (konwertor do wyrobu stali, który wynalazł brytyjski inżynier Henry Bessemer). Ta nowoczesna na owe czasy stalownia zatrudniała około 600 osób. Obok produkcji stali spółka otworzyła nowy zakład: „Neptun”, który produkował cement „portland”. W 1906 r. „Skarżysko” zbankrutowało i obydwa zakłady zostały zamknięte. Odlewnią „Kamienna”, która nadal funkcjonowała, po śmierci Jana Witwickiego kierował jego syn Kazimierz.

Odlewnia2

Budynki odlewni przy ul. 3 Maja. Fot. Ł. Smaga 06.07.2010

Jan Witwicki urodził się 10 marca 1844 r. w Kszczonowie (obecnie Krzczonów w gminie Drzewica). Nauki pobierał w szkole Jana Nepomucena Leszczyńskiego. W wieku 19 lat brał udział w Powstaniu Styczniowym (1863 r.), podczas którego został ranny. Po klęsce powstania uniknął internowania i wyjechał do Paryża, gdzie kontynuował naukę. W 1865 r. został przyjęty na uniwersytet w Liege w Belgii, który ukończył w 1869 r. Następnie odbywał praktykę zawodową w Poznaniu, w zakładach Hipolita Cegielskiego. W latach 1869-1878 pracował w Petersburgu, a w lipcu 1878 r. został naczelnikiem warsztatów i dyrektorem oddziału technicznego transsyberyjskiej drogi żelaznej w Permie na Uralu. Na ziemie polskie wrócił w 1885 r., dysponując dużym kapitałem i doświadczeniem zawodowym. Początkowo dzierżawił zakłady wyrobów żelaznych i odlewnie (Bliżyn, Ruda Maleniecka, Mroczków w powiecie koneckim), by kupić nieczynną odlewnię w Kamiennej w dawnym powiecie iłżeckim. Odlewnia „Kamienna” z każdym rokiem rozwijała się coraz lepiej a jej wyroby znane były szeroko w Polsce i poza granicami. Pod jego opieką powstała przy fabryce wzorowa szkoła, pomoc lekarska. Założył orkiestrę dętą oraz patronował lokalnemu chórowi, a jego dom był miejscem licznych koncertów, w których sam brał udział, grając na wiolonczeli. W 1884 r. Jan Witwicki powołany został na Członka Rzeczywistego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. W 1899 r. założył pierwszą w Kamiennej ochotniczą straż ogniową. 30 sierpnia 1903 r. doszło do wypadku, który był brzemienny w skutkach. Powóz, którym jechał Jan Witwicki miał na przejeździe w Skarżysku kolizję z pociągiem i Jan podupadł na zdrowiu. Po kilku latach, 29 maja 1908 r. zmarł a jego ciało złożono w rodzinnym grobie na cmentarzu w Bzinie. Odlewnią „Kamienna” po śmierci Jana Witwickiego kierował jego syn Kazimierz. Po zajęciu Kielecczyzny przez wojska sowieckie w czasie zimowej ofensywy - NKWD lub „Siersz” w dniu 20 stycznia 1945 r. dokonały zatrzymania i deportowania w głąb b. ZSRR Kazimierza Witwickiego, który wrócił do kraju we wrześniu 1947 r., jednak ciężko chory, zmarł w 1950 r.

Tekst powyższy został opracowany na podstawie: http://www.skarzysko.org/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=137, http://www.skarzysko24.pl/content/view/822/222/, http://orka2.sejm.gov.pl/Debata6.nsf/main/260ABA8E, http://www.echodnia.eu/apps/pbcs.dll/article?AID=/20080625/POWIAT0110/208974997, http://jozwa22.republika.pl/7/dokumenty.htm, http://www.skarzysko.org/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=5

Odlewnia3

Budynki odlewni przy ul. 3 Maja. Fot. Ł. Smaga 06.07.2010