Wszelkie informacje, zdjęcia i materiały na temat Chwałowic mile widziane i żmudnie poszukiwane. Proszę się nimi dzielić, a być może znajdzie się też dla nich miejsce w tym miejscu. email: bagyage@gmail.com
sobota, 26 kwietnia 2014
Józef Myszka - Artysta ludowy z Błazin

Józef Myszka

Fot. z kolekcji Pana Jana Czarneckiego.

Józef a właściwie Kazimierz Myszka, bo Józef to było jego drugie imię, którym się jednak posługiwał, urodził się 4 marca 1928 r. w Błazinach. Był najmłodszym spośród jedenaściorga albo dziesięciorga dzieci Wojciecha Myszki i Agnieszki Myszki z domu Grudniewskiej. Myszkowie prowadzili tzw. dom otwarty. Matka była uzdolnioną śpiewaczką – samoukiem i nie trzeba jej było namawiać, aby śpiewała różne ludowe pieśni i przyśpiewki. Córki odziedziczyły po niej piękny głos, toteż często chata rozbrzmiewała skocznymi nutami. Józef od wczesnych lat dziecięcych stykał się z atmosferą ludowej kultury. Matka zabierała go czasem na wiejskie wesela, gdzie występowała w roli starościny, więc chłopiec chłonął ludową obyczajowość, która potem miała uczynić z niego wiejskiego barda. Bezbłędnie i drobiazgowo rejestrował wszelkie szczegóły przekazywanych z pokolenia na pokolenie tradycyjnych obrzędów weselnych. Już w 15-tym roku życia został po raz pierwszy poproszony na wesele jako starszy drużba. Popularność, jaką sobie zyskał błyskawicznie zaczęła wzrastać. Bywało często, że terminy wesel dopasowywano do jego możliwości, bowiem jego obecność w domu weselnym przynosiła gospodarzowi prawdziwy zaszczyt. Oprócz nigdy nie wyczerpanego zasobu repertuaru wiejskich ballad, pieśni, piosenek i przyśpiewek weselnych nabył także ogromną wiedzę z zakresu starych obrzędowych tradycji, a dar i umiejętność ich odtwarzania posiadał taki, jak nikt inny.

Józef Myszka2

Józef Myszka w 1951 r. założył swój pierwszy ludowy zespół artystyczny w Rzeczniowie, a następnie w Podkońcach i Prędocinie. Po nadaniu właściwego kierunku działania zespołom kolejno przekazywał ich kierowanie miejscowym działaczom. W 1954 r. przystąpił do organizowania zespołu ludowego w Błazinach a w 1962 r. założył w Jasieńcu swój ostatni zespół noszący miano „Józef Myszka z Błazin”, który przyniósł mu ogromny rozgłos i zapewnił powszechne uznanie. Występował z nim we wszystkich większych miastach polskich, na organizowanych przez Związek Młodzieży Wiejskiej wszelkiego rodzaju imprezach artystycznych, zlotach, zjazdach i festiwalach, na różnych uroczystościach państwowych, dożynkach, świętach ludowych, imprezach regionalnych. Bywał także za granicą, w Czechosłowacji i Niemieckiej Republice Demokratycznej. Brał udział też w licznych konkursach, śpiewaków, akordeonistów, kapel i zespołów ludowych, które wielokrotnie wygrywał.

Józef Myszka3

Działalność Myszki miała charakter bardzo ulotny. Liczne występy, zwłaszcza na scenach wiejskich remiz, zostały najczęściej odnotowane jedynie w pamięci potomnych. Do rzadkości należą też relacje pisane, recenzje oraz zdjęcia z występów nawet na bardziej prestiżowych scenach. Zdecydowanie bogatsza jest ikonografia dotycząca jego drużbowania na weselach, których zaliczył ponad 300. Na ogół zapłatą za całonocne bawienie gości przyśpiewkami oraz starodawnym weselnym rytuałem było podarowanie mu pamiątkowego, weselnego zdjęcia, których zachowało się kilkadziesiąt. Józef Myszka skrzętnie gromadził też trofea, głównie w postaci dyplomów. Latami zapisywał w zeszytach teksty przyśpiewek i piosenek ludowych, lecz większość tego skarbu uległo zniszczeniu przez dzieci podczas wesela siostrzenicy. Ocalał jeden dyplom i kilka zeszytów. Józef Myszka był samorodnym talentem wokalnym i tanecznym. Swym krótkim życiem wyśpiewał i wystepował urodę podiłżeckich strzech, bogactwo obrzędowości związanej z wiejskim świętowaniem podczas wesel, chrztów, dożynek… Tego skromnego chłopaka z Błazin kochała cała Ziemia Iłżecka. Miał niespożyte pokłady pozytywnej energii. Był duszą towarzystwa, swą barwną osobowością uszlachetniał ludowe festyny, przyjęcia weselne, a nawet fasadowe, państwowe fety. Podczas próby do jednej z nich – Święta Odrodzenia (22 lipca) – w dniu 10 lipca 1964 r. zginął tragicznie w Warszawie na Jelonkach. Mieszkający w akademiku przy miejscu prób student, któremu prawdopodobnie przeszkadzały zmagania muzyków ludowych, podszedł prosto do upatrzonej ofiary zadając cios nożem. Zgon nastąpił jeszcze tego samego dnia. Józef Myszka spoczął na cmentarzu parafialnym w Iłży. Odszedł na zawsze, ale jego dzieło przetrwało. Podjęli go inni. Zespół funkcjonował dalej a jego pieśni pozostają żywe do dzisiaj i nadal można je usłyszeć na weselach. Nagrania Józefa Myszki zachowały też się na płytach winylowych i kasetach magnetofonowych, a także pojawiały się w audycjach Polskiego Radia. Z inicjatywy pracowników Domu Kultury w Iłży, od 1995 r. odbywa się tam również Festiwal Folkloru im. Józefa Myszki.

Opracowano na podstawie tekstów Antoniego Dąbrowskiego i Marii Chłopek zamieszczonych w: A. Dąbrowski (red.), Józef Myszka, działalność sceniczna, materiały repertuarowe, archiwalne zdjęcia, Starachowice 2006.

poniedziałek, 24 marca 2014
Szkoła Rolnicza w Chwałowicach w budowie - internat

internat1

Wątek ten ilustrują zdjęcia z budowy internatu przy Szkole Rolniczej w Chwałowicach. Internat został wybudowany i oddany do użytku w 1970 r. Fotografie pochodzą z kolekcji Pana Jana Czarneckiego.

internat2

internat3

internat4

internat5

internat6

środa, 26 lutego 2014
Kościół pw Najświętszej Marii Panny w Iłży

KNMP1

Fot.  Ł. Smaga 10.08.2013

Kościół pw. Najświętszej Marii Panny to najstarszy kościół iłżecki. Położony jest wraz z otaczającym go cmentarzem na wzniesieniu we wschodniej części miasta przy szosie do Chwałowic, w pobliżu grodziska zwanego „kopcem tatarskim”. Powstanie kościoła jest związane właśnie z grodziskiem, pierwotnym ośrodkiem władzy i najstarszym zabytkiem miasta wokół którego koncentrowało się życie wczesnośredniowiecznej Iłży.

KNMP2

Fot.  Ł. Smaga 02.12.2012

Drewniany kościółek powstał prawdopodobnie w XII wieku, lecz już w kolejnym został zniszczony wraz z grodziskiem i osadą przygrodową. Tradycja wiąże to zdarzenie z najazdem tatarskim z 1241 r. bądź z 1259/1260 r., choć nie można wykluczyć, że miało to miejsce dopiero w 1307 r. w czasie walk Władysława Łokietka z biskupem krakowskim Janem Muskatą. Kościół odbudowano w 1472 r. jako świątynię modrzewiową.

KNMP3

Fot.  Ł. Smaga 02.12.2012

Obecny swój wygląd (murowany) otrzymał w XVIII wieku. Wójt iłżecki Tomasz Lesiewicz w 1750 r. zlecił pokrycie dachu gontem a od strony północnej została postawiona zakrystia. Popadły w ruinę kościółek został poddany renowacji w 1820 r. Marianna Mirowska wystawiła wówczas nowe prezbiterium o kształcie półokręgu. W 1873 r. z kolei jeden z iłżeckich mieszczan ufundował przy kościele kaplicę św. Rozalii.

KNMP4

Fot.  Ł. Smaga 16.08.2008

Świątynia jest obecnie zamknięta, a na cmentarzu ostatnich zmarłych chowano przed II wojną światową. U podnóża wzniesienia, na którym znajduje się kościół, odbywa się natomiast co roku odpust w każdą, pierwszą niedzielę sierpnia, co jest związane z obchodzonym przez Kościół katolicki świętem Matki Boskiej Śnieżnej przypadającym na dzień 5 sierpnia.

KNMP5

Fot.  Ł. Smaga 16.08.2008

Opracował Ł. Smaga na podstawie: A. Bednarczyk, Iłża, KAW, Kraków 1981, s. 5, 46, M. Zając, Iłża, Urząd Miejski w Iłży, s. 37.

KNMP7

Fot.  Ł. Smaga 02.12.2012

niedziela, 26 stycznia 2014
Majątek Chwałowice

dworek

Dworek w Chwałowicach. Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego

Chwałowice wraz z innymi wsiami w okolicy Iłży były własnością biskupów krakowskich. W ich imieniu zarząd wsią sprawował wyznaczony zarządca majątku. Siłą sprawczą rozwoju wsi - egzystencji miejscowej ludności był dwór - folwark posiadający w różnych okresach czasu do ok. 200 ha ziemi. Folwark chwałowicki w XVII w. należał do średnich obszarowo organizacji gospodarczych. Zabudowania folwarczne znajdowały się pomiędzy drogą do Prędocina a strumykiem przy skrzyżowaniu z drogą od Chwałowic Górnych.

dworek2

Dworek przed rozbiórką. Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego

Od 1789 r. folwark przeszedł na własność państwa a pierwszym jego dzierżawcą został Ignacy Golczowski (lub Golczewski). W okresie poprzedzającym wybuch powstania styczniowego dzierżawcą był oficer pruski Dąbrowski, który czynnie uczestniczył w przygotowaniu powstania na terenie województwa sandomierskiego. Klęska zrywu powstańczego zbiegła się z poprawą sytuacji chłopów i uszczupleniem własności folwarcznej. Majątek chwałowicki otrzymał za zasługi generał armii carskiej Ulrich.

Zygmunt Zalewski

Zygmunt Zalewski (w środku pomiędzy dwoma mundurowymi) podczas balu w 1935 r. Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego

W 1918 r. majątek upaństwowiono a jego dzierżawcą został Zygmunt Zalewski. Był on spokrewniony z Andrzejem Zalewskim (1924-2011), powojennym dziennikarzem radiowym, prowadzącym audycję Ekoradio w 1 Programie Polskiego Radia, który w okresie międzywojennym bywał często w majątku Chwałowice. Zygmunt Zalewski zmarł 1939 r., po wkroczeniu Armii Radzieckiej. W 1944 r. w wyniku reformy rolnej zlikwidowano dwór a ziemię podzielono między pracowników folwarku i małorolnych rolników.

czworaki

Pozostałości czworaków i garaże kółka rolniczego. Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego

Życie folwarczne toczyło się wokół zabudowań dworskich, zajmowanych przez dzierżawcę, jego rodzinę i służbę. Dom mieszkalny (dworek) znajdował się na wzniesieniu w zachodniej części podwórza dworskiego. Ostatni dworek to parterowy 6-izbowy budynek z typowym na ówczesne czasy gankiem, wykonany z czerwonej cegły o powierzchni około 250 m2. Obory w części południowej zabudowy gospodarczej wykonane były z piaskowca. Obok dworku w kierunku zachodnim urządzony został sad zajmujący obszar ok. 3 ha oraz park, za którym był budynek dla zarządcy i najbliższej służby. Początkowo czworaki drewniane dla fornali ulokowane były w części wschodniej. W centralnej części podwórza dworskiego była głęboka cembrowana studnia i kuźnia. W okresie międzywojennym nowe mieszkania (czworaki) wybudowano za strumykiem przy drodze do Chwałowic Górnych.

dworek3

Dworek w czasie działania Gromadzkiej Rady Narodowej. Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego

W latach 60-tych z cegły z rozebranych czworaków wybudowano w Chwałowicach Górnych remizę strażacką, zaś w latach 70-tych na odzyskanym w ten sposób placu garaże na ciągniki dla miejscowego kółka rolniczego. W latach 1956 - 1971 w dworku mieściła się siedziba Gromadzkiej Rady Narodowej w Chwałowicach, a także poczta i placówka PKO. Budynek, zwany potocznie blaszakiem, był też następnie wykorzystywany w celach mieszkalnych przez pracowników szkoły rolniczej a po ich wyprowadzce zdecydowano o rozbiórce.

zabudowania dworskie

Pozostałości dworskich zabudowań gospodarczych. Fot. Ł. Smaga 16.08.2008

Opracował: Ł. Smaga na podstawie: J. B. Orczykowski, Chwałowice na Przedgórzu Iłżeckim (maszynopis) oraz ustnych przekazów J. Czarneckiego.

sobota, 21 grudnia 2013
Szkoła Rolnicza kiedyś i dziś

szkoła1

szkoła2

szkoła3

szkoła4

szkoła5

szkoła6

Powyższe fotografie pochodzą z kolekcji Pana Jana Czarneckiego.

szkoła7

Fot. Ł. Smaga 25.04.2010

szkoła8

Fot. Ł. Smaga 19.05.2013

sobota, 30 listopada 2013
Figura św. Jana Nepomucena

św Jan1

Mniej więcej w połowie drogi św. Franciszka, wiodącej od ul. Błazińskiej do kościoła św. Franciszka, na skrzyżowaniu stała figura św. Jana Nepomucena. Figury św. Jana tzw. „nepomuki” spotyka się często na skrzyżowaniach dróg bądź przy drogach w sąsiedztwie mostów i rzek, bowiem według tradycji ludowej był świętym, który chronił pola i zasiewy przed powodzią, ale również i suszą.

Fotografie pochodzą z kolekcji Pana Jana Czarneckiego.

św. Jan2

św Jan3

19:23, chwalilza
Link Dodaj komentarz »
poniedziałek, 11 listopada 2013
Pomnik pod Pakosławiem upamiętniający bitwę z 1915 r.

Pakosław1

Fot. Ł. Smaga 10.08.2013

Pomnik został odsłonięty w dniu 19 maja 1930 r. dla upamiętnienia bitwy jaką stoczył pod Pakosławiem 15 lat wcześniej polski Legion Puławskiego walczący pod sztandarem zaborcy rosyjskiego z wojskami zaborcy niemieckiego. Potoczna nazwa Legion Puławski wywodziła się od miejsca formowania oddziału i zaczęła funkcjonować dopiero po wojnie. Pomnik został wykonany z piaskowca według projektu byłego żołnierza Legionu Puławskiego, artystę rzeźbiarza Piotra Milewskiego. Inicjatorem powstania pomnika był mjr Solwik a fundatorką Janina Smoleńska, właścicielka majątku w Pakosławiu.

Pakosław2

Fot. Ł. Smaga 10.08.2013

Bitwa stoczona w nocy z 19 na 20 maja 1915 r. była największą i najkrwawszą z udziałem Legionu Puławskiego podczas swojego półrocznego pobytu na froncie. Po stronie rosyjskiej wziął udział w walce I Legion Polski oraz dwa pułki grenadierów ze składu Korpusu Grenadierów, wspierane przez artylerię. I Legionem Polskim składającym się z 5 kompanii dowodził ppłk Antoni Reutt a Korpusem Grenadierów gen. Mrozowski. Po stronie niemieckiej w walkach wziął udział śląski Korpus Landwehry w składzie dwóch dywizji. Atak pozycji niemieckich miał na celu odzyskanie lasu Osińskiego. Cel nie został osiągnięty i Legion musiał się wycofać po wielogodzinnej walce na wcześniejsze stanowiska. Z ogólnej liczny 493 żołnierzy I Legionu Polskiego 42 poległo, 60 zostało rannych a 11 zostało uznanych za zaginionych.

Pakosław3

Fot. Ł. Smaga 10.08.2013

Na pomniku widoczne są liczne ślady po pociskach będące pamiątką po II wojnie światowej, kiedy to Niemcy urządzili sobie w pobliżu strzelnicę. Z tym zdarzeniem wiąże się opowieść, według której Niemcom nie udało się żadnego pocisku skierować w zdobiący pomnik wizerunek Madonny, bowiem cekaemista odmówił strzelania a zastępujący go kapitan stracił oko po zacięciu się karabiny i eksplozji pocisku.

Pakosław4

Fot. Ł. Smaga 10.08.2013

Pakosław5

Fot. z lat 60-tych z kolekcji J. Czarneckiego

Opracowano na podstawie: Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej 51 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych, Zapomniana bitwa Pakosław 1915, Iłża 2011.

niedziela, 13 października 2013
Kolejne archiwalne zdjęcia "akropolu"

Akropol7

Fotografie z lat 50-tych i 60-tych pochodzą z kolekcji Pana Jana Czarneckiego.

Akropol9

Akropol10

akropol11

Akropol12

Akropol8

wtorek, 17 września 2013
Zaproszenia studniówkowe

W czasach, w których usługi, w tym poligraficzne nie były tak powszechne i dostępne jak obecnie pozostawało liczyć na własną inwencję, stworzyć coś swojego i oryginalnego. Dzięki temu wszystko, co wychodziło spod rąk miało swoją historię i duszę. Poniżej przykłady zaproszeń studniówkowych z lat 70-tych.

zaproszenie1

zaproszenie2

zaproszenie3

zaproszenie4

zaproszenie5

zaproszenie6

poniedziałek, 12 sierpnia 2013
Przydrożny słup sakralny pod Pakosławiem

słup1

Fot. Ł. Smaga 10.08.2013

Liczący ok. 200 lat słup kamienny znajduje się przy drodze pomiędzy Kolonią Starosiedlice a Pakosławiem. Wynosząca prawie 4 metry budowla składa się z cokołu, stożkowego trzonu z czterema metalowymi obręczami oraz zwieńczenia, na którym umieszczone zostały dwie figury.

słup2 

Fot. Ł. Smaga 10.08.2013

słup3 

Fot. Ł. Smaga 10.08.2013

słup4 

Fot. Ł. Smaga 10.08.2013

1 , 2 , 3 , 4 , 5 ... 11