Wszelkie informacje, zdjęcia i materiały na temat Chwałowic mile widziane i żmudnie poszukiwane. Proszę się nimi dzielić, a być może znajdzie się też dla nich miejsce w tym miejscu. email: bagyage@gmail.com
środa, 09 marca 2016
Adam Chamerski (1930 - 2013) i żeński chór szkolny w Szkole Rolniczej w Chwałowicach

chór

Adam Chamerski urodził się w 1930 r. w Rzeczniowie Kolonii. Ukończył Państwowe Ognisko Muzyczne w Siennie a następnie w 1955 r. średnią Szkołę Muzyczną w Kielcach. Wiedzę pedagogiczno-muzyczną nabywał w Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie. Przez 27 lat był muzykiem Filharmonii Kieleckiej jako pierwszy fagocista. Poza grą w Filharmonii pracował jako nauczyciel wychowania muzycznego w wielu szkołach w Kielcach (m.in. Liceum Pielęgniarstwa, Technikum Odzieżowo-Gospodarczym i Geologicznym) oraz w Zespole Szkół Rolniczych w Podzamczu Chęcińskim. W latach 1972-1974 był kierownikiem muzycznym Zespołu Pieśni i Tańca „Kielce”. Współpracował również z Zespołami Pieśni i Tańca w Lipsku i z Zespołem z Rzeczniowa pod kierownictwem Adama Bajona, zaś w 2000 r. rozpoczął pracę z Zespołem „Dąbrowianki”.

Adam Chamerski

chór1

W 1969 r. Adam Chamerski zorganizował w Szkole Rolniczej w Chwałowicach żeński chór szkolny, którego był dyrygentem. Chór zdobył I miejsce w Powiatowym Konkursie Pieśni Partyzanckiej (1970), a także dwukrotnie I miejsce w Wojewódzkim Przeglądzie Zespołów Artystycznych Szkół Rolniczych, w 1971 r. za program „W hołdzie poległym, z dedykacją potomnym, z myślą o Polsce”, zaś w 1972 r. za program „Niech na zawsze w pamięci zostanie”. W dniach 12-14 maja 1972 r. chór szkolny wziął udział w ogólnokrajowym Festiwalu Pieśni Partyzanckiej w Kraśniku. Za wysoki poziom artystyczny zespołu chóralnego Minister Rolnictwa w 1977 r. przyznał dyplom i nagrodę pieniężną w wysokości 50 tysięcy złotych.

chór2

Adam Chamerski skomponował wiele melodii do tekstów ludowych. Był współautorem (obok Stanisława Durleja) opracowania „Pieśni i Piosenki ludowe Kielecczyzny”. Za swoje osiągnięcia otrzymał wiele nagród i odznaczeń: Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki (1972), Srebrny Krzyż Zasługi (1973), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1980), Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski za całokształt pracy artystycznej w ruchu amatorskim (1989), Medal Pamiątkowy za zasługi dla Ruchu Ludowego im. W. Witosa (1992). Zmarł 17 maja 2013 r. w wieku 82 lat i został pochowany na Cmentarzu Starym w Kielcach.

chór3

Fotografie przedstawiające chór Zespołu Szkół Rolniczych w Chwałowicach pochodzą z kolekcji Pana J. Czarneckiego.

Opracowano na podstawie: J. Błaszczyk, M. Smaga, W. Smaga, 70 lat Szkoły Rolniczej w Chwałowicach, Chwałowice 1978, s. 57,http://www.echodnia.eu/swietokrzyskie/wiadomosci/kielce/art/8647433,zmarl-adam-chamerski-zalozyciel-zespolu-kielce,id,t.html,http://www.maslow.info.pl/serwis/info/inne/5116-adam-chamerski-nie-yje-pogrzeb-we-wtorek.htmlhttp://www.rzeczniow.info/index.php?pname=118

poniedziałek, 01 lutego 2016
Stefan Wąs i Tadeusz Telatycki - Projektanci budynków Szkoły Rolniczej w Chwałowicach

budynek szkoły

Budynek szkoły rolniczej. Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego

Budynki Szkoły Rolniczej w Chwałowicach zaprojektowane zostały w 1923 r. przez architektów: inż. Stefana Wąsa oraz inż. Tadeusza Telatyckiego.

budynek szkoły2

Budynek szkoły rolniczej. Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego

Przy wyborze krakowskiego architekta Stefana Wąsa niewątpliwie znaczenie miał fakt, że opracował on rok wcześniej (1922 r.) projekt odbudowy kościoła św. Ducha w Iłży, a wcześniej w 1920 r. zaprojektował (wraz z Leonem Kruszewskim) kościół w Zemborzynie (gmina Tarłów, powiat opatowski). W tym samym roku, w którym przygotował projekt zabudowy szkolnej w Chwałowicach, Stefan Wąs wykonał dokumentację projektową, na podstawie której wybudowany został w Ostrowcu Świętokrzyskim budynek garbarni należący do Dawida i Jakuba Ledermanów.

akropol

Budynek mieszkalny, którego obecne pozostałości zwane są "akropolem". Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego

Stefan Wąs był również autorem projektu kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Ciepielowie, którego budowę rozpoczęto w 1923 r. Wprawdzie w bardzo wielu opracowaniach – także współczesnych – podawane jest, że projekt był dziełem Stefana Szyllera, jednakże jak się podkreśla na stronie: [http://stefanszyller.pl/obiekty-niezrealizowane/] budowla ta wykonana została w stylu neobarokowym, jaki zaproponował właśnie Stefan Wąs. Z kolei warszawski architekt Stefan Szyller, na zlecenie proboszcza ks. Antoniego Długosza, sporządził w 1904 r. pierwszą neogotycką koncepcję murowanego kościoła, lecz jego projekt nie został nigdy urzeczywistniony.

budynki Wąsa

Budynki zaprojektowane przez Stefana Wąsa. Od lewej: dom czynszowy w Będzinie, garbarnia Ledermana w Ostrowcu Świętokrzyskim, kościoły w Zemborzynie i Ciepielowie

Do obiektów wzniesionych na podstawie planów Stefana Wąsa należy zaliczyć również dom czynszowy M. Jakubowicza przy ul. A. Potockiego 7 w Będzinie (1926 r.) oraz kaplicę cmentarną na ul. Cmentarnej w Zawierciu, która zaprojektowana została w stylu „formizmu” właściwego dla dwudziestolecia międzywojennego a ufundowana w 1934 r. przez Stanisława Holenderskiego.

kaplica cmentarna

Kaplica cmentarna w Zawierciu. Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 1-U-8159

Stefan Wąs uczestniczył ponadto przy opracowaniu unikatowego obecnie dzieła zatytułowanego „Kościoły drewniane Galicji Zachodniej” stanowiącego inwentaryzację poświęconą zabytkom drewnianej architektury kościelnej na obszarze Małopolski znajdującej się wówczas pod zaborem austriackim. W latach 1913-1916 ukazały się trzy zeszyty pod redakcją Feliksa Kopery a przy współpracy Leonarda Lepszego, Franciszka Miączyńskiego, a także Stefana Wąsa jako autora zdjęć zinwentaryzowanych obiektów. Warto dodać, że był również laureatem konkursu na projekty nagrobków na mogiły pojedyncze i zbiorowe oraz uporządkowanie już istniejących cmentarzy, zorganizowanego w 1916 r. przez Towarzystwo Polska Sztuka Stosowana, Warsztaty Krakowskie, Muzeum Techniczno - Przemysłowe w Krakowie oraz Związek Towarzystw Ochrony Piękności Kraju.

budynek szkoły3

Budynek szkoły rolniczej. Fot. Ł. Smaga 18.04.2015

Tadeusz Telatycki zaprojektował natomiast „Dom Urzędniczy” przy ul. Żeromskiego w Kielcach. Obiekt ten został wzniesiony w celu zakwaterowania urzędników pochodzących z Galicji i Warszawy, którzy byli potrzebni do obsadzenia stanowisk w administracji utworzonego w 1919 r. województwa kieleckiego. 

dom urzędniczy

Dom Urzędniczy w Kielcach zaprojektowany przez Tadeusza Telatyckiego

Stefan Wąs i Tadeusz Telatycki współpracowali ze sobą nie tylko przy wykonaniu w 1923 r. projektu budynków Szkoły Rolniczej w Chwałowicach. Wspólnie zaprojektowali również w 1935 r. kamienicę przy ul. Orlej 26 w Sosnowcu. W tym samym roku w Sosnowcu powstał Związek Kierowników Budowy Zagłębia Dąbrowskiego, którego prezesem zarządu został inż. Tadeusz Telatycki, zaś skarbnikiem inż. Stefan Wąs. Zadaniem związku była obrona praw zawodowych kierowników budowy.

piątek, 01 stycznia 2016
Dwór w Prędocinie

Prędocin1

Front budynku dworskiego. Fot. Ł. Smaga 27.10.2015

Drewniany dwór znajdujący się w miejscowości Prędocin-Kolonia w gminie Iłża został wzniesiony około 1870 roku przez ówczesnego dzierżawcę Mokijewskiego. Od początku XX wieku do 1939 roku jego właścicielem był Stanisław Herniczek herbu Kotwicz (1863-1944). Po zakończeniu II wojny światowej, majątek upaństwowiono i utworzony został PGR.

Prędocin2

Front budynku dworskiego. Fot. Ł. Smaga 27.10.2015

Prędocin3

Elewacja wschodnia budynku dworu. Fot. Ł. Smaga 27.10.2015

Obiekt nawiązuje architektonicznie do willi w typie szwajcarskim, wznoszonych na terenie zaboru rosyjskiego oraz stylistycznie, głównie w zakresie dekoracji i detalu architektonicznego do rozwiązań stosowanych w architekturze drewnianej w Rosji tego okresu.

Prędocin4

Park na tyłach dworu. Fot. Ł. Smaga 27.10.2015

Prędocin5

Budynek dworu od strony parku. Fot. Ł. Smaga 27.10.2015

Dekoracja snycerska i detal architektoniczny zachowały się niemal kompletnie. Budynek stanowi przykład oryginalnej architektury drewnianej w regionie radomskim. Odznacza się bogactwem form architektonicznych i wyjątkowym na tym terenie detalem snycerskim, naśladującym elementy architektury murowanej (profilowane gzymsy, fryz zdobiony rzeźbionymi wieloliśćmi, płaskorzeźbione pilastry i ozdobne obramienia otworów okiennych i drzwiowych z ozdobnymi naczółkami). Częściowo zachowała się też drewniana stolarka okienna i wewnętrzna stolarka drzwiowa, a także drewniana klatka schodowa.

Prędocin6

Drzwi wejściowe w elewacji wschodniej budynku. Fot. Ł. Smaga 27.10.2015

Prędocin7

Bramka do parku na tyłach dworu. Fot. Ł. Smaga 27.10.2015

Budynek dworski został wpisany do Rejestru Zabytków Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków pod numerem 463 decyzją z dnia 6 maja 2014 r. Znajduje się on na terenie zabytkowego parku z XVIII wieku, wpisanego do Rejestru Zabytków Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków pod numerem 514 decyzją z dnia 4 grudnia 1957 r.

Prędocin8

Zabudowania gospodarcze. Fot. Ł. Smaga 27.10.2015

Opracowano na podstawie: http://mwkz.pl/archiwum-aktualnosci-lista/762-kolejny-zabytek-na-mazowszu, http://www.radompowiat.pl/875,rejestr-zabytkow.html

piątek, 11 grudnia 2015
Minione kuligi

kulig1

kulig2

kulig3

Obecna grudniowa aura ma niewiele wspólnego z zimową scenerią zapamiętaną sprzed lat. Zadając kłam zarzutom o rzekomym oszustwie poglądu o niebezpiecznym ocieplaniu się klimatu. Od XVII wieku do początku wieku XX bardzo popularną rozrywką magnaterii były kuligi, czyli rodzaj zabawy, polegającej na wycieczce zaprzęgami konnymi z przyczepionymi saniami w formie orszaku. Często towarzyszyły jej muzyka, śpiew oraz zabawa przy ognisku. W XX wieku kuligi upowszechniły się, szczególnie że zaprzęgi konne wyposażone w sanie przez wiele lat pozostawały typowym wiejskim środkiem transportu. Rozwijająca się od lat 80-tych mechanizacja wsi doprowadziła do zastąpienia koni traktorami a potem samochodami, zaś sani sankami połączonymi sznurkami lub linkami. Popularność tego typu rozrywki spadała i zachowała się głównie wśród młodzieży szkolnej. Zaprzęgi konne odeszły do przeszłości, może poza niektórymi rejonami południowymi kraju. Widoczna na zdjęciach pochodzących z lat 1969-85 frekwencja już raczej osiągalna nie będzie. Nie mówiąc już o koniach, tak ponoć uwielbianych w tej krainie zwierzętach, dla których nie w kuligach lecz w ponurych skaryszewskich targach udział pozostaje.

kulig4

kulig5

kulig6

kulig7

Zdjęcia pochodzą z kolekcji Pana J. Czarneckiego.

sobota, 21 listopada 2015
Maciej Zaleski (1920 - 2015)

Maciej Zaleski

Maciej Zaleski urodził się 12 kwietnia 1920 r. w Chwałowicach. Był synem Zygmunta, od 1918 r. dzierżawcy upaństwowionego chwałowickiego majątku. Maciej był absolwentem Centrum Wyszkolenia Kawalerii Wojska Polskiego II RP w Grudziądzu (działającego w latach 1928-1939). Po kampanii wrześniowej stał się więźniem sowieckich łagrów. Następnie był pilotem w stopniu porucznika 315 Dywizjonu „Dęblińskiego” - dywizjonu lotnictwa myśliwskiego Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii. Po wojnie osiadł w Kanadzie, gdzie pracował w Canadair Ltd. - kanadyjskiej wytwórni lotniczej, w General Dynamics - amerykańskiej korporacji zbrojeniowej zajmującej się m.in. produkcją systemów lądowych oraz okrętów oraz był dyrektorem w Lockheed Martin - jednym z „wielkiej piątki” amerykańskim koncernie zbrojeniowym powstałym w 1995 r. z połączenia korporacji Lockheed i Martin Marietta. Maciej Zaleski zmarł 21 października 2015 r. w kanadyjskim Vernon.

Maciej Zaleski3

315 Dywizjon

Odznaka 315 Dywizjonu

niedziela, 25 października 2015
Fałszywy trop

To mogło być ciekawe odkrycie, ale okazało się niestety fałszywym tropem. Mianowicie w artykule naukowym Anny Marciniak zatytułowanym „Budownictwo obronne w Liber Beneficiorum Jana Długosza a realia archeologiczne” opublikowanym w 12 numerze czasopisma „Folia Archaeologica” z 1991 r. - serii wydawniczej Uniwersytetu Łódzkiego (Acta Universitatis Lodziensis) - pojawiła się na stronie 183 wzmianka o istnieniu średniowiecznego folwarku typu obronnego (militarnego) w Chwałowicach obok Iłży. Przedmiotowy obiekt autorka zlokalizowała w tym miejscu na podstawie informacji zaczerpniętych z dzieła Jana Długosza (1415-1480; kronikarza, historyka, duchownego, geografa, dyplomaty, wychowawcy synów Kazimierza Jagiellończyka) zatytułowanego „Liber Beneficiorum Dioecesis Cracoviensis”. Była to księga (spis) beneficjów, dóbr i przywilejów diecezji krakowskiej, sporządzona dla celów statystycznych i podatkowych. Anna Marciniak w swoim artykule odwołała się do stron 461-462 tomu pierwszego dzieła Jana Długosza. Pozwoliło to na sięgnięcia do źródła podanej informacji i okazało się, że jest ona nieprawdziwa. Pomyłka wynikła zapewne stąd, że nazwa „Chwałowice” pojawia się jako oznaczenie 6 miejsc: dzielnicy Rybnika oraz pięciu wsi: (a) w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Jelcz-Laskowice, (b) w województwie lubuskim, w powiecie gorzowskim, w gminie Bogdaniec, (c) w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim, w gminie Iłża, (d) w województwie podkarpackim, w powiecie stalowowolskim, w gminie Radomyśl nad Sanem, (e) w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Pińczów.

Chwałowice z baszty

Widok Chwałowic z baszty na zamku w Iłży. Fot. Ł. Smaga 04.05.2014 

Na stronie 461-462 tomu pierwszego dzieła „Liber Beneficiorum Dioecesis Cracoviensis”, według wydania z 1863 r. Aleksandra Przeździeckiego (1814-1871), faktycznie znajduje się wzmianka na temat Chwałowic. Jednakże zaczyna się ona od słów: „Phalowicze, villa sub parochia ecclesiae de Kiye sita (…)”, co oznacza, że chodzi o Chwałowice będące wsią w parafii kościelnej w Kijach. Zatem informacja dotyczy Chwałowic położonych obecnie w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Pińczów, które w okresie średniowiecznym należały do parafii Kije.

wtorek, 29 września 2015
Plantacja chmielu przy szkole w Chwałowicach

chmiel1

W Polsce historia uprawy chmielu zwyczajnego sięga IX w. Główny rejon uprawy to południowo-wschodnie obszary kraju oraz Dolny Śląsk i Wielkopolska. Polska jest czwartym pod względem wielkości producentem chmielu w Europie oraz szóstym na świecie.

chmiel7

W Chwałowicach po II wojnie światowej za granicą przyszkolnego sadu, którą tworzył istniejący do chwili obecnej rząd akacji (robinii akacjowych), rozciągało się pole chmielu, jedyne w okolicy stanowiło charakterystyczny szczegół krajobrazu.

chmiel8

Uprawa chmielu (osobników żeńskich – wytwarzających szyszki) związana była z działalnością Państwowej Szkoły Praktyków Specjalistów Spółdzielni Produkcyjnej, a następnie Podstawowej Szkoły Rolniczej Rachunkowości POM. W 1955 r. w szkole prowadzone były kursowe szkolenia m.in. chmielarzy. Roślina była uprawiana również w kolejnych latach, kiedy funkcjonowało Państwowe Technikum Rachunkowości Rolnej, gdyż plantacje chmielu owocują do kilkunastu, nawet kilkudziesięciu lat.

chmiel9

chmiel10

Chmiel uprawiano na podporach, czyli drewnianych kilkumetrowych słupach wkopanych w ziemię na głębokość ponad 1 metra, ustawionych w rzędach. Pomiędzy słupami, u ich szczytu, przeciągana była konstrukcja stalowa wykonana drutów lub lin stalowych, zaś całość była brzegami mocowana do ziemi, co zapewniało jej stabilność. Kwiatostany żeńskie obrywano w sierpniu, suszono w suszarni a następnie odstawiano do skupu.

chmiel12

chmiel21

Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego

piątek, 28 sierpnia 2015
5 lat. Skromny jubileusz.

alejka50-60

Alejka. Lata 50/60-te. Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego

alejka60

Alejka. Lata 60-te. Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego.

W sobotę 28.08.2010 r., czyli dokładnie 5 lat temu pojawiły się pierwsze cztery wpisy na niniejszym blogu. Oznacza to, że w dniu dzisiejszym obchodzić pozostaje w zaciszu skromny jubileusz. Bez pompy, gdyż kameralność tego miejsca sprawia, iż trafia tu zapewne garstka osób i to jedynie okazjonalnie. Statystyka wymusza taką prawidłowość. Niemniej strona ta wpisuje się w szerszą tendencję jaką można zaobserwować w sieci zakładającą zwrot w kierunku regionalizmu i lokalności. Ów kierunek doznaje dalszych podziałów a jeden z nich prowadzi do motywów sentymentalnych. Właśnie one legły u podstaw decyzji o założeniu tego bloga. Nie wtrącając się za bardzo w publicystykę oraz roztrząsanie aktualnych problemów lokalnych w tym społecznych, politycznych czy też obyczajowych, strona z samego założenia ma po prostu utrwalać pamięć głównie na temat Chwałowic i ziemi iłżeckiej; o miejscach, zdarzeniach, wytworach ludzkiej działalności i samych ludziach. Początkowo wydawało się, że pospolitość tego miejsca nie pozwoli na zbyt wiele i bardzo szybko zabraknie tematów, którym można poświęcać kolejne wpisy. Z czasem okazało się jednak, że obawa ta była bezpodstawna i również w takim mikroskopijnym fragmencie świata można odnaleźć wiele. Udało się przede wszystkim dotrzeć do bogatego archiwum zdjęć uratowanych przez Pana Jana Czarneckiego, dokumentujących wiele z tego, co się działo w drugiej połowie ubiegłego wieku. Przeszłość przeplatana teraźniejszością pozostawia ślad, który co najwyżej można próbować ujmować w słowa bądź utrwalać na fotografiach. Należy to czynić na bieżąco i niezwłocznie, albowiem czas płynie nieubłaganie i wszystko przemija. Dla bliskich osób i bliskich miejsc warto to robić, aby ocalić ten nasz świat od zapomnienia.

alejka2007

Alejka. Fot. Ł. Smaga 30.09.2007

alejka2011

Alejka. Fot. Ł. Smaga 14.05.2011

alejka2014

Alejka. Fot. Ł. Smaga 11.10.2014

alejka2015

Alejka. Fot. Ł. Smaga 04.04.2015

czwartek, 30 lipca 2015
Dr med. Zygmunt Węgliński

W opracowaniach dotyczących dziejów ziołolecznictwa i zielarstwa w Polsce systematycznie pojawia się wzmianka na temat dra med. Zygmunta Węglińskiego, pełniącego funkcję dyrektora szpitala Św. Ducha w Iłży, który omawiając swoją metodę leczenia opierał się na wielu preparatach roślinnych. Przedstawił ją w 4-częściowym opracowaniu, które zostało wydane w 1934 roku w Ostrowcu Kieleckim (takiej nazwy obecnego Ostrowca Świętokrzyskiego używano w latach 20-tych i 30-tych ubiegłego wieku). Przedmiotowe wydanie obejmowało:

Tom I: Mój system leczenia raka, Ostrowiec Kielecki 1934 (liczba stron: 15).

Tom II: Mój system leczenia gruźlicy płuc, kości i stawów, Ostrowiec Kielecki 1934  (liczba stron: 11).

Tom III: Mój system leczenia ostrych zaburzeń psychicznych, Ostrowiec Kielecki 1934 (liczba stron: 12).

Tom IV: Mój system leczenia figówki (sycosis vulgaris) wnętrza nosa, Ostrowiec Kielecki 1934  (liczba stron: 5).

szpital św Ducha

Szpital Św. Ducha w Iłży

Dr Zygmunt Węgliński pojawia się również w informacjach dotyczących zwalczania epidemii tyfusu, która w 1915 roku w Iłży i jej okolicach zbierała obfite żniwo. Jedyny wówczas iłżecki lekarz - dr Zygmunt Węgliński wraz z pielęgniarką Lucyną Falińską, przeprowadzali w okolicy szczepienia ochronne i leczyli chorych.

wtorek, 30 czerwca 2015
W zdrowym ciele zdrowy duch!

boisko52

boisko54

boisko55

boisko57

boisko59

boisko61

Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego

1 , 2 , 3 , 4 , 5 ... 11