Wszelkie informacje, zdjęcia i materiały na temat Chwałowic mile widziane i żmudnie poszukiwane. Proszę się nimi dzielić, a być może znajdzie się też dla nich miejsce w tym miejscu. email: bagyage@gmail.com
sobota, 25 września 2010
Szlaki turystyczne przebiegające przez Chwałowice

Opracował: Ł. Smaga

szlak1

Czerwony szlak rowerowy (Osiny - Chotcza Józefów) i krzyżujący się w tym miejscu zielony szlak rowerowy (Krupów - Iłża). Fot. Ł. Smaga 31.08.2008

Przez Chwałowice przebiegają dwa szlaki rowerowe: zielony i czerwony. Zielony szlak rowerowy wokół Iłży (Krupów - Iłża) biegnie przez następujące miejscowości: Krupów - Pomorzany - Gaworzyna - Krzyżanowice - Jedlanka - Chwałowice - Prędocin - Podkońce - Rybiczyzna - Borcuchy - Marcule - Maziarze - Jasieniec - Białka - Iłża. Szlak ten w Chwałowicach przebiega obok Wójtowskiego Młyna, przez Podjedlankę, wzdłuż szosy Małomierzyce - Iłża, przed Szkołą Rolniczą skręca w lewo i dalej biegnie przez Nową Wieś do Prędocina. Czerwony szlak rowerowy wokół Iłży (Osiny - Chotcza Józefów) przebiega przez takie miejscowości jak: Osiny - Pakosław - Iłża - Chwałowice - Małomierzyce - Antoniów - Kunegundów - Bąkowa - Wielgie - Gardzienice Kolonia - Ciepielów - Chotcza Józefów. Szlak ten w Chwałowicach pokrywa się w całości z trasą szosy z Iłży do Małomierzyc.

Szlak2

Czerwony szlak rowerowy (Osiny - Chotcza Józefów). Fot. Ł. Smaga 29.09.2007

środa, 22 września 2010
Grodzisko w Iłży

Opracował: Ł. Smaga

Grodzisko1

Widok grodziska od strony szosy. Fot. Ł. Smaga 16.08.2008

Położone we wschodniej części miasta przy szosie do Chwałowic w pobliżu starego cmentarza i Kościoła pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. Jest to najstarszy zabytek miasta, pierwotny ośrodek władzy, pozostałość po starym grodzie, który dał początek Iłży. Powstał na przełomie XI i XII wieku. Był to niewielki gród strażniczy (załoga liczyła kilkanaście osób) o wysokości około 8 metrów i wymiarach: ze wschodu na zachód około 30 metrów, zaś z północy na południe około 20 metrów, w kształcie ściętego stożka na planie owalnym, o stromych zboczach. Wewnątrz grodziska odkryto ślady budowli drewnianej zbudowanej na planie kwadratu o długości boku około 9 metrów. Prawdopodobnie była to wieża, której ściany wzmocniono, oblepiając gliną. Wieża otoczona była wałem drewniano-ziemnym. Wał pierwotny został w czasie funkcjonowania gródka znacznie podwyższony. Fosa o głębokości około 1,5 metra między grodziskiem a murem dzisiejszego cmentarza odcinała gród od dalszej partii wzniesienia, na terenie którego znajdowała się osada z drewnianym kościółkiem, zbudowanym prawdopodobnie w XII wieku. Obecnie część dawnego podgrodzia zajmuje cmentarz. W XIII wieku osada była siedzibą kasztelanii. W trakcie wykopalisk znaleziono duże ilości gwoździ żelaznych (łączenie konstrukcji drewnianych), bełt kuszy, nożyki żelazne, przęślik, fragment oprawki kościanej.

Grodzisko2

Widok grodziska od strony pól. Fot. Ł. Smaga 03.04.2010

Najazdy tatarskie w latach 1241 i 1260 zniszczyły miasto. Być może zniszczenie grodziska, który niewątpliwie spłonął, jak i samej osady dopełniły walki między Władysławem Łokietkiem a biskupem krakowskim Janem Muskatą w 1307 r. W końcu XIII wieku miasto przeniosło się na teren obecnie zajmowany. Grodzisko jest nazywane „Okopami Szwedzkimi”, Kopcem Tatarskim” oraz „Kurhanem Tatarskim”, co wskazuje na mniemanie, że jest to zbiorowa mogiła pomordowanych przez Tatarów mieszkańców Iłży.

Grodzisko3

Widok grodziska od strony szosy. Fot. Ł. Smaga 03.04.2010

Tekst powyższy został opracowany na podstawie: J. Kuczyński, Iłża, KAW, Kielce s. 7; M. Kaniewski, L. Konopnicki, Obiekty archeologiczne na Ziemi Kieleckiej, SKPŚ, Warszawa 1985, s. 75; J. Gołębowski, Iłża, SKPŚ, Warszawa 1975, s. 4-5; A. Bednarczyk, Iłża, KAW, Kraków 1981, s. 4-5; M. Cieślak-Kopyt, I. Micke, E. Skubicha, W. Twardowski, Radomskie - Alfabet wykopalisk, RTN, Radom 1994, s. 56-57.

niedziela, 12 września 2010
Odlewnia "Kamienna" w Skarżysku-Kamiennej

Opracował: Ł. Smaga

Odlewnia1

Budynki odlewni przy ul. 3 Maja. Fot. Ł. Smaga 06.07.2010

Od 1817 r. w osadzie Kamienna (obecnie Skarżysko - Kamienna) funkcjonowała fryszerka, czyli zakład metalurgiczny, w którym surówka wielkopiecowa przerabiana była na stal. W 1880 r. powstała na miejscu dawnej fryszerki odlewnia prywatna (firma „Palissa, Łukaszewicz i Ska”). Posiadała 4 żeliwiaki na koks, maszynę parową o mocy 8KM, i produkowała między innymi rury żeliwne, kuchenne i inne. Później nabył ją Jan Witwicki (w 1885 lub 1887 r.) przystępując do rozbudowy i modernizacji zakładu, dając początek odlewni „Kamienna”. Następnie Jan Witwicki przystąpił do budowy nowoczesnej emalierni, która bardzo szybko zyskała dużą renomę w królestwie, jak i cesarstwie. Specjalnością odlewni były elementy centralnego ogrzewania oraz wodociągów i kanalizacji, urządzenia sanitarne oraz naczynia kuchenne. W 1897 r. Witwicki wydzielił część terenów i zorganizował Towarzystwo Akcyjne Zakładów Żelaznych i Stalowych „Skarżysko”, które zbudowało dwa wielkie piece i gruszkę besemerowską (konwertor do wyrobu stali, który wynalazł brytyjski inżynier Henry Bessemer). Ta nowoczesna na owe czasy stalownia zatrudniała około 600 osób. Obok produkcji stali spółka otworzyła nowy zakład: „Neptun”, który produkował cement „portland”. W 1906 r. „Skarżysko” zbankrutowało i obydwa zakłady zostały zamknięte. Odlewnią „Kamienna”, która nadal funkcjonowała, po śmierci Jana Witwickiego kierował jego syn Kazimierz.

Odlewnia2

Budynki odlewni przy ul. 3 Maja. Fot. Ł. Smaga 06.07.2010

Jan Witwicki urodził się 10 marca 1844 r. w Kszczonowie (obecnie Krzczonów w gminie Drzewica). Nauki pobierał w szkole Jana Nepomucena Leszczyńskiego. W wieku 19 lat brał udział w Powstaniu Styczniowym (1863 r.), podczas którego został ranny. Po klęsce powstania uniknął internowania i wyjechał do Paryża, gdzie kontynuował naukę. W 1865 r. został przyjęty na uniwersytet w Liege w Belgii, który ukończył w 1869 r. Następnie odbywał praktykę zawodową w Poznaniu, w zakładach Hipolita Cegielskiego. W latach 1869-1878 pracował w Petersburgu, a w lipcu 1878 r. został naczelnikiem warsztatów i dyrektorem oddziału technicznego transsyberyjskiej drogi żelaznej w Permie na Uralu. Na ziemie polskie wrócił w 1885 r., dysponując dużym kapitałem i doświadczeniem zawodowym. Początkowo dzierżawił zakłady wyrobów żelaznych i odlewnie (Bliżyn, Ruda Maleniecka, Mroczków w powiecie koneckim), by kupić nieczynną odlewnię w Kamiennej w dawnym powiecie iłżeckim. Odlewnia „Kamienna” z każdym rokiem rozwijała się coraz lepiej a jej wyroby znane były szeroko w Polsce i poza granicami. Pod jego opieką powstała przy fabryce wzorowa szkoła, pomoc lekarska. Założył orkiestrę dętą oraz patronował lokalnemu chórowi, a jego dom był miejscem licznych koncertów, w których sam brał udział, grając na wiolonczeli. W 1884 r. Jan Witwicki powołany został na Członka Rzeczywistego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. W 1899 r. założył pierwszą w Kamiennej ochotniczą straż ogniową. 30 sierpnia 1903 r. doszło do wypadku, który był brzemienny w skutkach. Powóz, którym jechał Jan Witwicki miał na przejeździe w Skarżysku kolizję z pociągiem i Jan podupadł na zdrowiu. Po kilku latach, 29 maja 1908 r. zmarł a jego ciało złożono w rodzinnym grobie na cmentarzu w Bzinie. Odlewnią „Kamienna” po śmierci Jana Witwickiego kierował jego syn Kazimierz. Po zajęciu Kielecczyzny przez wojska sowieckie w czasie zimowej ofensywy - NKWD lub „Siersz” w dniu 20 stycznia 1945 r. dokonały zatrzymania i deportowania w głąb b. ZSRR Kazimierza Witwickiego, który wrócił do kraju we wrześniu 1947 r., jednak ciężko chory, zmarł w 1950 r.

Tekst powyższy został opracowany na podstawie: http://www.skarzysko.org/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=137, http://www.skarzysko24.pl/content/view/822/222/, http://orka2.sejm.gov.pl/Debata6.nsf/main/260ABA8E, http://www.echodnia.eu/apps/pbcs.dll/article?AID=/20080625/POWIAT0110/208974997, http://jozwa22.republika.pl/7/dokumenty.htm, http://www.skarzysko.org/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=5

Odlewnia3

Budynki odlewni przy ul. 3 Maja. Fot. Ł. Smaga 06.07.2010

czwartek, 09 września 2010
75 lat Ochotniczej Straży Pożarnej w Chwałowicach

Opracował: Ł. Smaga

Straż1

Przemarsz strażaków na akropol. Fot. Ł. Smaga 11.07.2010

W dniu 11 lipca 2010 r. Ochotnicza Straż Pożarna w Chwałowicach obchodziła jubileusz 75 - lecia. Na teren szkoły rolniczej przybyło klikaset osób, celem uczczenia tego wydarzenia.

Straż2

Wozy strażackie zaparkowane za małym boiskiem. Fot. Ł. Smaga 11.07.2010

Uroczystości rozpoczęła msza w kaplicy w Chwałowicach. Następnie przy dźwiękach orkiestry strażackiej uczestnicy przemaszerowali na teren szkoły rolniczej. Podczas oficjalnej części orkiestra odegrała hymn państwowy, odczytane zostały okolicznościowe przemówienia oraz przedstawiona historia OSP w Chwałowicach. Miejscowa straż, a także wybrani strażacy zostali odznaczeni. Wśród zaproszonych gości znaleźli się Wicewojewoda Mazowiecki, Starosta Radomski, Wiceprzewodnicząca Sejmiku Województwa Mazowieckiego, Burmistrz Iłży, lokalni radni oraz przedstawiciele Zarządu Mazowieckiego OSP oraz Zarządu Powiatowego OSP. Po części oficjalnej odbyło się przyjęcie w budynku Centrum Kształcenia Ustawicznego w Chwałowicach. [1]

Straż3

"Magirus Deutz" na wyposażeniu OSP Kajetanów. Fot. Ł. Smaga 11.07.2010

Ochotnicza Straż Pożarna w Chwałowicach została powołana w 1935 r. Jej organizacją zajmowali się w szczególności Józef Mazur - ówczesny kierownik szkoły podstawowej, a także J. Barszcz, S. Fryszkowski, S. Marek. W latach 60. wybudowany został w Chwałowicach budynek remizy. [2]

[Przypisy]

[1] http://www.ilza.info/archiwum/242-75-lat-osp-chwalowice

[2] J. B. Orczykowski, Chwałowice na Przedgórzu Iłżeckim, (maszynopis), s. 28.

Straż4

"Star" na wyposażeniu OSP Pakosław. Fot. Ł. Smaga 11.07.2010

Straż5

Wozy strażackie zaparkowane za małym boiskiem. Fot. Ł. Smaga 11.07.2010

Suszarnia chmielu w Chwałowicach

Opracował: Ł. Smaga

Suszarnia1

Widok suszarni od strony strzelnicy. Fot. Ł. Smaga 16.08.2008

Po II wojnie światowej na terenach szkoły rolniczej funkcjonowała plantacja chmielu. Zajmowała ona powierzchnię kilku hektarów, zlokalizowaną za budynkiem szkoły. Na przełomie lat 40-tych i 50-tych wybudowany został na Nowej Wsi budynek suszarni chmielu, który funkcjonował zgodnie ze swym przeznaczeniem do lat 70-tych.  Przez kolejne lata budynek ulegał degradacji, grożąc zawaleniem. W roku 2010 zostało wykonane nowe pokrycie dachowe. Planowane jest również zorganizowanie w budynku muzeum rolnictwa. Mam nadzieję, że się uda.

Suszarnia2

Widok suszarni od wschodu. Fot. Ł. Smaga 16.08.2008

Suszarnia3

Widok frontu suszarni. Fot. Ł. Smaga 16.08.2008

Suszarnia4

Widok suszarni od wschodu. Fot. Ł. Smaga 16.08.2008

Suszarnia5

Wejście do suszarni. Fot. Ł. Smaga 16.08.2008