Wszelkie informacje, zdjęcia i materiały na temat Chwałowic mile widziane i żmudnie poszukiwane. Proszę się nimi dzielić, a być może znajdzie się też dla nich miejsce w tym miejscu. email: bagyage@gmail.com
poniedziałek, 01 lutego 2016
Stefan Wąs i Tadeusz Telatycki - Projektanci budynków Szkoły Rolniczej w Chwałowicach

budynek szkoły

Budynek szkoły rolniczej. Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego

Budynki Szkoły Rolniczej w Chwałowicach zaprojektowane zostały w 1923 r. przez architektów: inż. Stefana Wąsa oraz inż. Tadeusza Telatyckiego.

budynek szkoły2

Budynek szkoły rolniczej. Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego

Przy wyborze krakowskiego architekta Stefana Wąsa niewątpliwie znaczenie miał fakt, że opracował on rok wcześniej (1922 r.) projekt odbudowy kościoła św. Ducha w Iłży, a wcześniej w 1920 r. zaprojektował (wraz z Leonem Kruszewskim) kościół w Zemborzynie (gmina Tarłów, powiat opatowski). W tym samym roku, w którym przygotował projekt zabudowy szkolnej w Chwałowicach, Stefan Wąs wykonał dokumentację projektową, na podstawie której wybudowany został w Ostrowcu Świętokrzyskim budynek garbarni należący do Dawida i Jakuba Ledermanów.

akropol

Budynek mieszkalny, którego obecne pozostałości zwane są "akropolem". Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego

Stefan Wąs był również autorem projektu kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Ciepielowie, którego budowę rozpoczęto w 1923 r. Wprawdzie w bardzo wielu opracowaniach – także współczesnych – podawane jest, że projekt był dziełem Stefana Szyllera, jednakże jak się podkreśla na stronie: [http://stefanszyller.pl/obiekty-niezrealizowane/] budowla ta wykonana została w stylu neobarokowym, jaki zaproponował właśnie Stefan Wąs. Z kolei warszawski architekt Stefan Szyller, na zlecenie proboszcza ks. Antoniego Długosza, sporządził w 1904 r. pierwszą neogotycką koncepcję murowanego kościoła, lecz jego projekt nie został nigdy urzeczywistniony.

budynki Wąsa

Budynki zaprojektowane przez Stefana Wąsa. Od lewej: dom czynszowy w Będzinie, garbarnia Ledermana w Ostrowcu Świętokrzyskim, kościoły w Zemborzynie i Ciepielowie

Do obiektów wzniesionych na podstawie planów Stefana Wąsa należy zaliczyć również dom czynszowy M. Jakubowicza przy ul. A. Potockiego 7 w Będzinie (1926 r.) oraz kaplicę cmentarną na ul. Cmentarnej w Zawierciu, która zaprojektowana została w stylu „formizmu” właściwego dla dwudziestolecia międzywojennego a ufundowana w 1934 r. przez Stanisława Holenderskiego.

kaplica cmentarna

Kaplica cmentarna w Zawierciu. Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 1-U-8159

Stefan Wąs uczestniczył ponadto przy opracowaniu unikatowego obecnie dzieła zatytułowanego „Kościoły drewniane Galicji Zachodniej” stanowiącego inwentaryzację poświęconą zabytkom drewnianej architektury kościelnej na obszarze Małopolski znajdującej się wówczas pod zaborem austriackim. W latach 1913-1916 ukazały się trzy zeszyty pod redakcją Feliksa Kopery a przy współpracy Leonarda Lepszego, Franciszka Miączyńskiego, a także Stefana Wąsa jako autora zdjęć zinwentaryzowanych obiektów. Warto dodać, że był również laureatem konkursu na projekty nagrobków na mogiły pojedyncze i zbiorowe oraz uporządkowanie już istniejących cmentarzy, zorganizowanego w 1916 r. przez Towarzystwo Polska Sztuka Stosowana, Warsztaty Krakowskie, Muzeum Techniczno - Przemysłowe w Krakowie oraz Związek Towarzystw Ochrony Piękności Kraju.

budynek szkoły3

Budynek szkoły rolniczej. Fot. Ł. Smaga 18.04.2015

Tadeusz Telatycki zaprojektował natomiast „Dom Urzędniczy” przy ul. Żeromskiego w Kielcach. Obiekt ten został wzniesiony w celu zakwaterowania urzędników pochodzących z Galicji i Warszawy, którzy byli potrzebni do obsadzenia stanowisk w administracji utworzonego w 1919 r. województwa kieleckiego. 

dom urzędniczy

Dom Urzędniczy w Kielcach zaprojektowany przez Tadeusza Telatyckiego

Stefan Wąs i Tadeusz Telatycki współpracowali ze sobą nie tylko przy wykonaniu w 1923 r. projektu budynków Szkoły Rolniczej w Chwałowicach. Wspólnie zaprojektowali również w 1935 r. kamienicę przy ul. Orlej 26 w Sosnowcu. W tym samym roku w Sosnowcu powstał Związek Kierowników Budowy Zagłębia Dąbrowskiego, którego prezesem zarządu został inż. Tadeusz Telatycki, zaś skarbnikiem inż. Stefan Wąs. Zadaniem związku była obrona praw zawodowych kierowników budowy.