Wszelkie informacje, zdjęcia i materiały na temat Chwałowic mile widziane i żmudnie poszukiwane. Proszę się nimi dzielić, a być może znajdzie się też dla nich miejsce w tym miejscu. email: bagyage@gmail.com
piątek, 13 kwietnia 2018
Topografia Chwałowic (cz. 3). Opocznie, Chwałowice Dolne

Opocznie

Opocznie, a po prawej od drzew Rzedziak. Fot. Ł. Smaga 15.07.2017 

Na północ od Podjedlanki (0622641) granica Chwałowic przebiega wzdłuż Iłżanki. Obecnie zalesiony obszar, zaś dawniej zapewne rozlewisko Iłżanki po prawej stronie od jej brzegu, nosi nazwę Ostrowiec. Teren ten sięga do mostu Radzimowskiego, zwanego też mostem Matacza, których nazwa pochodzi od nazwisk właścicieli młyna wodnego i stawów znajdujących się za Iłżanką, na obszarze Wesołówki (0623505), wchodzącej w skład wsi Jedlanka Stara (0623480).

Most Radzimowskiego

Most Radzimowskiego. Fot. Ł. Smaga 15.07.2017

Górka

Górka. Fot. Ł. Smaga 29.07.2017 

Dalej na północ położony jest na wzniesieniu obszar uprawny zwany Górką, graniczący od północy z Iłżanką, zaś od strony północno-wschodniej z lasem byłego Nadleśnictwa Małomierzyce. Między Iłżanką a lasem zlokalizowane są Łąki Antoniowskie, zaś za lasem wieś Małomierzyce (0622888) i jej najbardziej na zachód wysunięta część - Zalaski (0622919).

Chwałowice Dolne

Skrzyżowanie przy kaplicy - Chwałowice Dolne. Fot. Ł. Smaga 19.02.2017 

Na południe od Górki położona jest część wsi Chwałowice zwana Opoczniem (0622635). Natomiast na południe o zabudowań Opocznia znajdują się łąki o nazwie Rzedziak. Droga przebiegająca przez Podjedlankę i prowadząca do Opocznia zbiegają się z szosą z Iłży do Małomierzyc, która krzyżuje się z innymi drogami przy powstałej na początku lat 90-tych kaplicy, skręcając w lewo. W sąsiedztwie skrzyżowania istniała dawniej karczma, prawdopodobnie do XIX wieku.

Chwałowice Dolne2

Droga między Chwałowicami Dolnymi a Małomierzycami. Fot. Ł. Smaga 15.07.2017 

Po prawej stronie, od strony południowej, znajduje się boisko i budynek byłej Szkoły Podstawowej w Chwałowicach. Prosto, czyli na wschód biegnie droga wzdłuż której zlokalizowane zostały zabudowania Chwałowic Dolnych (0622606), które od strony południowo-wschodniej graniczą z osadą Lipie (0622977), należącą do iłżeckiego obszaru wiejskiego.

Szkoła Podstawowa22

Budynek Szkoły Podstawowej. Fot. Ł. Smaga 19.02.2017

Opocznie Chwałowice Dolne

piątek, 02 marca 2018
Topografia Chwałowic (cz. 2). Podole, Podjedlanka

Podole Podjedlanka

Droga z Nowej Wsi do Wójtostwa. Po prawej stronie Dulnik i Choiny. Fot. Ł. Smaga 11.08.2013 

Granica Chwałowic od strony zachodniej biegnie od Strugi w sąsiedztwie przepustu pod Chwałowskim Traktem, prostopadle w kierunku północnym, włączając do Nowej Wsi obszar uprawny Szkoły Rolniczej za przystankiem autobusowym. Granica następnie skręca w lewo, pokrywając się z drogą piaszczystą łączącą Nową Wieś od kapliczki domkowej z Wójtostwem. Po kilkuset metrach granica odbija znów prostopadle w kierunku północnym do strumyka, przebiegając następnie wzdłuż jego koryta w kierunku zachodnim. Mniej więcej od drogi łączącej Wójtostwo z Podjedlanką granica przesuwa się w kierunku południowym włączając do Chwałowic tereny po lewej stronie strumyka. Od połączenia strumyka z Iłżanką naturalną granicą jest właśnie Iłżanka.

Podole Podjedlanka2

Choiny. Fot. Ł. Smaga 21.04.2013 

Zalesiony obszar na wysokości Chwałowic Górnych, rozciągający się na zachód od szosy biegnącej w kierunku Małomierzyc, potocznie zwany laskiem, zgodnie z ortofotomapą nosi nazwę Choiny, pochodzącą prawdopodobnie od iglastego charakteru zalesienia. Choiny zlokalizowane są w strefie wzgórz chwałowickich, na jego wschodnim płacie biegnącym od Iłżanki. Z kolei dolina strumyka poniżej Choin, nosi nazwę Dulnik, pochodzącą zapewne od słów: „dolny”, „dolina”, „dół” itp. Od północno-zachodniej strony Choin rozciągają się na wzgórzach chwałowickich Dworskie Łąki, co wskazuje na to, że teren ten był w przeszłości wykorzystywany do sianokosów dworskich.

Podole Podjedlanka3

Dulnik. Fot. Ł. Smaga 04.04.2015

Podole Podjedlanka4

Dworskie Łąki. Fot. Ł. Smaga 15.04.2017

Od strony północno-zachodniej Chwałowice graniczą z Wójtostwem (0973493), będącym częścią Iłży. Od strumyka, wzdłuż drogi z Wójtostwa do Podjedlanki znajduje się najmniejsza wyodrębniona część Chwałowic zwana Podolem (0622598). Etymologicznie „podole”, podobnie jak „dulnik” jest określeniem wywodzącym się od słów: „dolny”, „dolina”, „dół” itp.

Podole Podjedlanka5

Podole. Fot. Ł. Smaga 25.02.2011

Droga biegnąca przez Podole prowadzi do kolejnej części Chwałowic zwanej Podjedlanką (0622641), zakręcając w prawo. Zabudowania Podjedlanki zlokalizowane są wzdłuż drogi biegnącej w kierunku wschodnim do skrzyżowania z szosą Iłża-Małomierzyce. Nazwa tej części nawiązuje do wsi Jedlanka znajdującej się po drugiej stronie Iłżanki.

Podole Podjedlanka6

Podjedlanka od strony Podola. Fot. Ł. Smaga 29.10.2016

Podole Podjedlanka7

sobota, 24 lutego 2018
Topografia Chwałowic (cz. 1). Nowa Wieś

Nowa Wieś1

Nowa Wieś od strony Chwałowic Górnych. Fot. Ł. Smaga 21.11.2010 

Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego zawartymi w Rejestrze Terytorialnym, Chwałowice jako miejscowość podstawowa posiada identyfikator (0622581) i składa się z 5 części: 1. Chwałowice Dolne (0622606), 2. Nowa Wieś (0622629), 3. Podjedlanka (0622641), 4. Podole (0622598), 5. Opocznie (0622635). Wśród wymienionych części brakuje Chwałowic Górnych (wyodrębnianych jednak na opracowaniach kartograficznych), które są traktowane jako jednostka podstawowa Chwałowice (0622581), w związku z czym pomijane są jako część miejscowości. Do części Chwałowic, według przytoczonych danych, nie jest natomiast zaliczana osada Lipie (0622977), która nie jest także częścią Małomierzyc.

Nowa Wieś2

Nowa Wieś od strony Czarnego Pola. Fot. Ł. Smaga 03.06.2012 

Jak słusznie zauważa Jan B. Orczykowski, zabudowania poszczególnych części wsi ułożone są w liniach prostych ze wschodu na zachód. Są to typowe „jednoulicówki” zabudowywane głównie od strony północnej, przy czym układ ten szczególnie w ostatnim czasie ulega zaburzeniu. Wyjątkiem jest Szkoła Rolnicza, stanowiąca ogrodzoną enklawę u zbiegu szosy z Iłży w stronę Małomierzyc i krzyżującej się z nią drogi w kierunku Prędocina. Od strony południowo-wschodniej okalają ją pola uprawne wydzielone szpalerem robinii akacjowych i prostopadłym do nich rzędem drzew mieszanych. W 1921 r. Sejmik Iłżecki podjął uchwałę o przystąpieniu do budowy obiektów szkolnych, a następnie z majątku państwowego Chwałowice wydzielono 60 mórg ziemi na potrzeby inwestycji. W 1922 r. powstała cegielnia produkująca materiał na budowę gmachu szkolnego, budynku mieszkalnego dla nauczycieli i budynku gospodarczego, które zostały wykonane do 1928 r., tworząc zwarty kompleks, rozbudowany po wojnie o kolejne budynki gospodarskie, salę gimnastyczną, internat, boiska i cztery bloki mieszkalne. Wzniesiona została również w sąsiedztwie pozostałości zabudowań dworskich, suszarnia chmielu oraz urządzono strzelnicę sportową.

Nowa Wieś3

Szkoła Rolnicza. Fot. Ł. Smaga 30.10.2010

Nowa Wieś4

Szkoła Rolnicza od strony Chwałowskiej Strugi. Fot. Ł. Smaga 26.10.2012 

Nowa Wieś, jako południowa część Chwałowic, jak sama nazwa wskazuje, jest najmłodszą częścią wsi, która powstała w wyniku parcelacji majątku folwarcznego. W ramach reformy rolnej ziemie otrzymali pracownicy folwarku i małorolni rolnicy. W skład Nowej Wsi weszły nieistniejące obecnie pozostałości zabudowań dworskich (dworek, czworaki, budynek gospodarski), a także Szkoła Rolnicza i związane z nią zabudowania zlokalizowane w północno-zachodniej części Nowej Wsi. Na niektórych mapach jako odrębna część Nowej Wsi wskazywane jest również Nadleśnictwo Małomierzyce, jako siedziba tej jednostki. Budynek byłego Nadleśnictwa znajduje się w południowo-wschodniej części Nowej Wsi, zaś po przeciwnej stronie drogi ruiny cegielni.

Nowa Wieś5

Struga. Fot. Ł. Smaga 30.03.2014

Nowa Wieś6

Nowa Wieś od strony Strugi Fot. Ł. Smaga 08.07.2017 

Nowa Wieś od południa graniczy z Piłatką (0623238), w tym jej częścią zwaną Lubianką (0623244). Pomiędzy wsiami przebiega ciek wodny o nazwie Struga. Jest to prawy dopływ Iłżanki, który swe źródło ma na terenie sadów zlokalizowanych w trójkącie pomiędzy Lubianką, szosą lipską (Iłża-Lipsko) i drogą przebiegającą przez Nową Wieś do skrzyżowania z szosą lipską. Pomiędzy Strugą a Piłatką, w tym Lubianką, rozciąga się obszar uprawny nazywany Czarnym Polem.

Nowa Wieś7

Czarne Pole i Piłatka do strony Szkoły Rolniczej. Fot. Ł. Smaga 19.05.2013 

Grunty od strony południowej i zachodniej od Strugi, od wysokości Szkoły Rolniczej, wchodzą w skład Miasta Iłży (0973375), której część na końcowym odcinku ulicy Staromiejskiej określana jest mianem Chwałowskiej Strugi (0973470). Droga zaś biegnąca z Iłży w kierunku Chwałowic nazywana bywa niekiedy Chwałowskim Traktem. Według Jana B. Orczykowskiego Struga w obecnym kształcie powstała w wyniku przypadających na przełom XIX i XX wieku prac odwadniających. Wcześniej od strony Iłży i Czarnego Pola, na przedpolach Piłatki znajdowało się duże lustro wodne - jezioro.

Nowa Wieś8

sobota, 03 lutego 2018
Kuferek pełen legend. Gmina Rzeczniów w miejscowych opowieściach i przekazach

Kuferek pełen legend

W 2016 roku ukazało się interesujące opracowanie, będące zbiorem ludowych legend przekazywanych ustnie przez mieszkańców miejscowości gminy Rzeczniów. Inicjatorem tego projektu jest „Grupa Nieformalna Art Family”, powstała w 2013 roku z inicjatywy rodziców uczniów Publicznej Szkoły Podstawowej w Rzeczniowie. Trzy lata później pojawił się pomysł utrwalenia w zwartej formie pisanej legend i opowieści gminnych. Członkowie Grupy, uczniowie i wolontariusze - w ramach projektu „Rzeczniowiacy nie gęsi swoje legendy mają” - przeprowadzili wywiady i spisali opowieści krążące w przekazach ustnych. Materiał ten został uzupełniony pracami z zasobów Gminnej i Powiatowej Biblioteki Publicznej w Rzeczniowie, nadesłanymi na ogłoszony w 2003 roku konkurs na legendę, spośród których najciekawsze były publikowane w kwartalniku lokalnym „Życie Powiśla”. Zebrane opowieści stały się podstawą opracowania publikacji „Kuferek pełen legend”. Wydawnictwo zawiera 60 przekazów ludowych, zebranych w trzech blokach tematycznych: „Opowieści o miejscowościach i innych osobliwych miejscach”, „Opowieści o życiu religijnym mieszkańców gminy” i „Ludowe opowieści nie zawsze niesamowite”. Utrwalone zostały relacje zasłyszane od urodzonych głównie przed wojną lub w czasie wojny mieszkańców takich miejscowości, jak: Rzeczniów, Rzeczniówek, Jelanka, Podkońce, Pasztowa Wola, Ciecierówka, Mokrzyska, Marianów, Rybiczyzna, Grechów, Kotłowacz, Grabowiec. Opowieści dopełniono wierszowanymi zagadkami napisanymi przez regionalnego poetę Sławomira Chmielewskiego oraz  rysunkami Jacka Piątka, Małgorzaty Kępczyk, Leny Pastuszki i Kacpra Krzaka.

Publikacja jest dostępna w formacie pdf na stronie Mazowieckiej Biblioteki Cyfrowej: http://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/docmetadata?id=58656&from=latest

poniedziałek, 01 stycznia 2018
Iłża na starych grafikach

Iłża 1914

Widok Iłży. Rok: 1914. Autor: Jan Józef Fischert. Technika: rysunek ołówkiem. Wymiary: wys. 197 x szer. 157 mm. Proweniencja: Rękopis 9173, Jan Fischer: „Pamiętnik Wielkiej Wojny”. Prawa autorskie: utwór w domenie publicznej. Aktualna lokalizacja: Zbiory Specjalne, Biblioteka Naukowa PAU i PAN w Krakowie. Własność: Polska Akademia Nauk. Numer inwentarza: BZS.RKPS.9173.2.

http://pauart.pl/app/artwork?id=5632638a0cf23d5575b22741

Iłża 1861

Widok Iłży. Rok: 1861. Autor: Alfred Schouppé. Technika: ołówek, lawowanie (w tonie kremowym). Wymiary: 31,0 x 42,3. Prawa autorskie: Utwór w domenie publicznej. Własność: Muzeum Narodowe w Warszawie. Aktualna lokalizacja: Dział Muzeum -Kolekcja Rysunku Polskiego. Numer inwentarza: Rys.Pol.8851/4.

http://cyfrowe.mnw.art.pl/dmuseion/docmetadata?id=17122

Iłża 1834

Mężczyzna w wysokiej czapce i szarej sukmanie, zdobionej czerwono-niebieskimi dodatkami, na tle ruiny wieży zamczyska. Inskrypcje: u dołu podpisane: Wieśniak z okolic Iłży. Woj. Sandom. Rok: 1834-1839. Autor: Kajetan Wincenty Kielisiński. Technika: tusz i akwarela. Wymiary: 106 x 74,5. Proweniencja: Zbiory Moszyńskich. Prawa autorskie: Utwór w domenie publicznej. Aktualna lokalizacja: Gabinet Rycin, Biblioteka Naukowa PAU i PAN w Krakowie. Własność: Polska Akademia Umiejętności. Numer inwentarza: BGR.RT.007.013.

http://pauart.pl/app/artwork?id=BGR_RT_007_013

Tagi: Iłża
10:47, chwalilza , Iłża
Link Dodaj komentarz »
niedziela, 10 grudnia 2017
Chwałowice w XVIII i XIX wieku

dworek10

Dworek w Chwałowiach w latach 50-tych. Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego

Chwałowice wraz z innymi wsiami w okolicy Iłży były własnością biskupów krakowskich. W latach 1740-1759 ekonomem Chwałowic był Jakub Szteyner (lub Sztenner). W 1789 r. folwark przeszedł na własność państwa, a pierwszym jego dzierżawcą został Ignacy Golczowski (lub Golczewski).

W XIX wieku Chwałowice miały status wójtostwa i gminy wiejskiej. Jak wynika z dodatku do nr 207 „Gazety Warszawskiej” z 03.08.1832 r. do dóbr głównych Iłża z przyległościami i przynależnościami należały m.in. wójtostwo i wieś Chwałowice z „przykopkami” Małomierzyce (wójtostwami były wtedy też np. Seredzice i Pasztowa Wola).

W latach 1827-1830 w Dzienniku Urzędowym Województwa Sandomierskiego pojawiały się stale obwieszczenia o licytacjach dzierżawy folwarku Chwałowice, zaliczanego do „dóbr górniczych”. Należy bowiem zaznaczyć, że na mocy Dekretu Królewskiego z 28.02.1810 r. uposażenie górnictwa określone zostało w dobrach narodowych. W specyfikacji tych dóbr, udzielonych do utrzymania fabryk hutniczych i kopalń ujęta została m.in. Ekonomia Iłżecka obejmująca 8 folwarków: Iłża, Seredzice, Jasieniec, Chwałowice, Kowalków, Pasztowa Wola, Prędocin, Konary, miasto Iłżę i 15 wsi, w tym Chwałowice i Małomierzyce [tak Natalia Gąsiorowska, Górnictwo i hutnictwo w Królestwie Polskiem 1815-1830, Warszawa 1922, s. 415-417]. W latach 30-tych (do 1835 r.) dzierżawcą folwarku Chwałowice był Turski, który następnie trafił na listę dłużników, za zaległości z tytułu należnych opłat za dzierżawę. Liczne ogłoszenia kolejnych licytacji wskazywały na to, że folwark był wielokrotnie konfiskowany z powodu długów i ponownie wystawiany na licytacje.

widok

Fot. Ł. Smaga 28.10.2017

W Dodatku II do nr 3 Dziennika Urzędowego Guberni Radomskiej z 06.01.1850 r. ukazało się obwieszczenie Sekcji Dóbr Wydziału Skarbowego Rządu Gubernialnego Radomskiego o licytacji Dóbr Rządowych Chwałowice, położonych w Ekonomii Iłża, Powiecie Opatowskim, z powinnościami od włościan Chwałowic (oprócz podatków skarbowych i ciężarów gruntowych), ale z propinacją (obowiązkiem kupowania przez chłopów określonych ilości trunków). Podobne obwieszczenie pojawiało się w styczniu 1851 r., kiedy Sekcja Dóbr i Lasów Rządowych Wydziału Skarbowego Rządu Gubernialnego Radomskiego w Dodatku II do nr 23 Dziennika Urzędowego Guberni Radomskiej z 28.05.1855 r. ogłosiła, że w Kancelarii Wójta Gminy Chwałowice w dniu 23.06.1855 r. odbędzie się przed Asesorem Ekonomicznym Okręgu Radomskiego licytacja wieczystej dzierżawy 19 osad kolonialnych położonych we wsiach Chwałowice, Małomierzyce i Antonów. Licytanci się nie stawili, więc w nr 29 Dziennika Urzędowego Guberni Radomskiej z 09.07.1855 r. ukazało się następne obwieszczenie Różańskiego - Asesora Ekonomicznego Okręgu Radomskiego, napisane w Chwałowicach dnia 24.06.1855 r. o kolejnej licytacji mającej się odbyć w dniu 08.08.1855 r. Od licytantów wymagano posiadania gotówki na licytacji oraz urzędowego świadectwa kwalifikacyjnego wydanego przez władze miejsca zamieszkania potwierdzającego zamożność, moralne prowadzenie się i znajomość rolnego gospodarstwa wiejskiego. Tym razem udało się wydzierżawić 11 osad kolonialnych. W Dodatku do nr 36 Dziennika Urzędowego Guberni Radomskiej z 26.08.1855 r. znalazło się obwieszczenie o licytacji dotyczącej pozostałych 8 kolonii w Dobrach Rządowych Chwałowice we wsiach Chwałowice i Małomierzyce, mającej się odbyć 03.10.1855 r. W nr 4 Dziennika Urzędowego Guberni Radomskiej z 11.01.1858 r. ukazało się z kolei obwieszczenie Sekcji Dóbr Wydziału Skarbowego Rządu Gubernialnego Radomskiego o wyznaczonej na dzień 20.05.1858 r. licytacji Dóbr Rządowych Chwałowice, kolonialnie urządzonych w Ekonomii Iłża, Powiecie Opatowskim, składających się z folwarku Chwałowice, z osad karczemnych w Chwałowicach, Małomierzycach i Kolonii Antonów oraz propinacji w tych osadach. Dobra te zostały bowiem skonfiskowane w dniu 10.02.1858 r., zapewne z powodu długów dotychczasowego dzierżawcy.

dworek11

W tle dworskie zabudowania gospodarcze z lat 60-tych. Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego

W nr 26 Dziennika Urzędowego Guberni Radomskiej z 10.06.1861 r. ukazała się informacja o wydanym Najwyższym Ukazie z 03.03.1859 r., zgodnie z którym każda gmina wiejska nie może mieć mniej niż 50 domów. W związku z tym wydany został Reskrypt nr 6155/11203 Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych z 08.05.1861 r. zatwierdzający nowy wykaz gmin w Powiecie Opatowskim. W Okręgu Sądowym Soleckim wymieniona została pod numerem 47 Gmina Chwałowice, obejmująca wsie Chwałowice, Małomierzyce i Antonów. Gminami wiejskimi wymienionymi w wykazie były wówczas również np. Iłża, Krzyżanowice, Prędocin, Pasztowa Wola, Pakosław.

Na terenie Chwałowic musiały znajdować się również dobra prywatne. W Archiwum Państwowym w Radomiu zachował się bowiem akt notarialny nr 80, przyjęty w 1854 r. w okręgu soleckim przez podsędka i rejenta Franciszka Miłkowskiego, obejmujący inwentarz po Antonim Pomorskim, właścicielu dóbr Chwałowice.

W okresie poprzedzającym wybuch powstania styczniowego dzierżawcą folwarku był oficer pruski Dąbrowski, który czynnie uczestniczył w przygotowaniu powstania na terenie województwa sandomierskiego. Klęska zrywu powstańczego zbiegła się z poprawą sytuacji chłopów i uszczupleniem własności folwarcznej. Co ciekawe, w numerze 53 czasopisma „Słowo” z dnia 08.03.1887 r. ukazała się informacja, że na jarmarku końskim w Skaryszewie reprezentowani byli właściciele prywatnych stajni obywatelskich, w tym Dąbrowski z Chwałowic. Czyżby zagościł na dłużej w tym miejscu i mimo udziału w powstaniu dysponował folwarkiem albo dobrami prywatnymi? Majątek chwałowicki miał otrzymać następnie za zasługi generał armii carskiej Ulrich, lecz brak jest jakichkolwiek bliższych informacji na ten temat.

Wiadomo ponadto, że w 1892 r. Gubernię Radomską dotknęła epidemia cholery, która dotarła również do Chwałowic i Iłży, gdzie zmarło kilka osób [„Gazeta Świąteczna”, nr 619 z 13.11.1892 r., s. 2].

czwartek, 23 listopada 2017
Nazwy wsi od czasów Krzywoustego według Piekosińskiego

Franciszek Piekosiński (1844-1906), polski historyk, heroldyk i prawnik, profesor UJ i członek Akademii Umiejętności, w tomie III swojego dzieła „Rycerstwo polskie wieków średnich”, dotyczącego rycerstwa małopolskiego w dobie piastowskiej porusza kwestię źródeł nazewnictwa poszczególnych miejscowości. Zwraca uwagę, że Bolesław III Krzywousty (1086-1138) w okresie swojego panowania (1102-1138), doprowadził do zmian nazw wielu wsi. Z owych wsi „ojczycowych” wyeliminował ludność wieśniaczą, potomków pierwotnych zasiedleńców („ojczyców”), przenosząc ją do innych majątków monarszych, zaś opuszczone wsie, po kilka lub kilkanaście, wydawał w uposażenie rycerstwu – „dynastom”. W ten sposób uposażony „dynasta” w jednej z nadanych sobie wsi zakładał swój dwór, wskutek czego wieś zmieniała nazwę „ojczycową” na pochodzącą od swojego nowego dziedzica. W ten sposób w ciągu XII wieku powstał cały szereg nowych wsi, biorących swe nazwy już nie od wieśniaków „ojczyców”, ale od rycerzy „dynastów”.

Piekosiński

Wśród wsi położonych na ziemi radomskiej, które w powyższy sposób zmieniły swoje nazwy Piekosiński zalicza między innymi: Wszerzedzice, wieś w parafii Iłża, której nazwa wskazuje na założyciela rycerza Wszerada, Prendocin, wieś w parafii Iłża, której nazwa wskazuje na założyciela rycerza Prandoty, członka rodu Odrowążów, Pakosław, wieś w parafii Krzynki, której nazwa wskazuje na założyciela rycerza Pakosława, członka rodu Awdańców, Goworzyna, wieś w parafii Krzyżanowice, której nazwa wskazuje na założyciela rycerza Goworę, członka rodu Rawiczów.

wieś20

Muzeum Wsi Radomskiej. Fot. Ł. Smaga 13.07.2012

Chwałowic z ziemi radomskiej Piekosiński nie wymienia. Niemniej podaje, iż Chwałowice w parafii Kije, Chwałowice w parafii Zawichost, wskazują jako założyciela rycerza Chwała, czyli Chwalisława. Także Falkowa w parafii Bobowa, Fałkowa w parafii Nowy Sącz, Fałkowice w parafii Gdów,  wskazują na założyciela rycerza Falka, czyli Chwałka, czyli Chwalisława. Z kolei Faliszowice w parafii Czchów oraz Faliszów w parafii Skotniki, wskazują na założyciela rycerza Chwalisza, czyli Chwalisława, zaś Faliszówka w parafii Nienaszów i Faliszowice w parafii Chrobrzany, wskazują na założyciela rycerza Falisza, czyli Chwalisza, czyli Chwalisława. 

piątek, 13 października 2017
Galeria rzeźb drewnianych w Występie

występa1

Występa to wieś położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie skarżyskim, w gminie Łączna. W tej miejscowości tuż przy drodze krajowej S7 znajduje się „Gospoda Echa Leśne”, której nazwa nawiązuje do opowiadania Stefana Żeromskiego „Echa Leśne”, w którym autor uwiecznił gospodę znajdującą się w okolicach obecnej. W sąsiedztwie gospody zebranych zostało kilkadziesiąt ludowych rzeźb drewnianych przedstawiających różne postacie. Obok strzegącego wejścia do gospody Świętowita znajdują się tam woje, książęta, zbóje, grajki, słonie, anioły, baby jagi, diabły i inne oryginalne postacie fantastyczne. W tej całej przypadkowości i różnorodności jest magia. Świętokrzyska.

występa2

występa3

występa4

występa5

występa6

występa7

występa8

występa9

występa10

występa11

występa12

Fot. Ł. Smaga 10.10.2017

niedziela, 10 września 2017
Powiatowo-Gminne Dożynki w Chwałowicach

Dożynki01

Dożynki02

Dożynki03

Dożynki04

Dożynki05

Dożynki06

Dożynki07

Dożynki08

Dożynki09

Dożynki10

Dożynki12

Dożynki13

Fot. Ł. Smaga 10.09.2017

niedziela, 06 sierpnia 2017
Historia OSP w Chwałowicach

OSP01

Fot. Ł. Smaga 29.05.2016

Powstanie OSP w Chwałowicach datuje się na lata 1930-1935. Ostatni dokument zachowany do dziś, to oryginalne pozwolenie z dn. 05.06.1934 r. Nr II/11/Lot/31/34 wydane przez Urząd Skarbowy Akcyzy i Monopolów Państwowych w Radomiu na sprzedaż 500 losów po 20 gr. na loterię fantową w leśniczówce Antoniów w dn. 10.06.1934 r., na zakup umundurowania i czapek. Pierwszym naczelnikiem OSP wówczas był Józef Siwiec (ps. „Zryw”). W 1935 r. mieszkańcy Chwałowic postanowili zarejestrować swą działalność jako stowarzyszenie. Powołano komitet założycielski w składzie: 1) Rak Józef, 2) Kozieł Stefan, 3) Barszcz Władysław, 4) Barszcz Stanisław, 5) Chmielewski Władysław, 6) Nogajski Władysław, 7) Szymela Jan, 8) Orczykowski Jan, 9) Jamroży Jan, 10) Fura Stefan, 11) Maciejewski Jan, 12) Pryciak Władysław, 13) Strzemecki Józef, 14) Marek Jan, 15) Fereniec Stanisław. W dn. 31.07.1935 r. na mocy decyzji Wojewody Kieleckiego z dn. 10.07.1935 r. o Stowarzyszeniach pod Nr 1012 wpisano Stowarzyszenie Ochotniczej Straży Pożarnej w Chwałowicach. W przechowywanym do dziś statucie widnieją oryginalne wpisy założycieli.

OSP02

Decyzja ws wpisu do rejestru stowarzyszeń i związków z 31.07.1935 r. Z archiwum OSP w Chwałowicach

W tym czasie trudno było o zakup potrzebnego sprzętu ze względu na skromne fundusze, które strażacy pozyskiwali zbierając je od ludności oraz z organizowanych przez straż imprez takich jak: loterie fantowe, zabawy. Ze zgromadzonych środków oraz pomocy władz gminnych w Krzyżanowicach zakupiono ręczną pompę zwaną „sikawką”, bosaki i drabiny. W latach 1934-1946 naczelnikiem był Józef Siwiec, a prezesem Józef Mazur, długoletni Kierownik Szkoły Podstawowej w Chwałowicach. Po ustąpieniu Siwca naczelnikiem został Józef Marek. Barszcz Władysław udostępnił na swej posesji plac i strażacy zbudowali szopę do przechowywania wozu z pompą oraz zakupionego sprzętu do zwalczania pożarów. W 1946 r. po ustąpieniu prezesa Józefa Mazura wybrano Władysława Chmielewskiego, a naczelnikiem został Wacław Godzisz, który zwoływał zbiórki grając na sygnaturce. Przy strumieniu przepływającym pomiędzy Górną a Nową Wsią Chwałowice, nieopodal ruin czworaków dworskich, wydzielono 0,51 ha łąki na plac do ćwiczeń z dostępem do wody. W 1958 r. naczelnikiem wybrano Mieczysława Pietrzaka. Okres 1958-1969 należy zaliczyć do bardzo pracowitych. Wzrasta aktywność wszystkich członków straży. W 1962 r. Adam Fereniec przekazuje 0,26 ha gruntu pod budowę przyszłej strażnicy.

OSP03

Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego, 1969 r.

W dn. 01.03.1958 r. powołano Społeczny Komitet budowy strażnicy w składzie: 1) Stanisław Fura - przewodniczący, 2) Stefan Deja - wiceprzewodniczący, 3) Tomasz Sulima - wiceprzewodniczący, 4) Bogdan Jasiński - sekretarz. W dn. 10.04.1958 r. na wspólnym posiedzeniu członków Kółka Rolniczego OSP i mieszkańców wsi, przy udziale władz powiatu, powołano delegację na wyjazd do Ministerstwa Rolnictwa - Wydziału Funduszu Ziemi w sprawie nieodpłatnego pozyskania cegły z rozbiórki czworaków. W skład delegacji weszli: 1) Tomasz Sulima, 2) Stefan Skrzydelski, 3) Jan Czarnecki, 4) Mieczysław Derejski - Wiceprzewodniczący Powiatowej Rady Narodowej w Starachowicach, 5) Tadeusz Madej - Prezes PZKR w Starachowicach. Delegacja została przyjęta przez Ministra Rolnictwa Mieczysława Jagielskiego, który wyraził zgodę na sprzedaż cegły za symboliczną złotówkę. Strażacy wraz z mieszkańcami przystąpili do pozyskiwania materiałów budowlanych. Zgromadzono 2 tony cementu, 4 tony wapna, 25 tys. sztuk cegły z rozbiórki czworaków, około 4 tys. sztuk dachówki, 15 tys. sztuk cegły – kawałków. Nadleśniczy Nadleśnictwa Małomierzyce z siedzibą w Chwałowicach Stanisław Czech przydzielił drewno na więźbę dachową. Przy pozyskiwaniu cegły z rozbiórki czworaków dużym zaangażowaniem i pomysłem wykazał się nauczyciel, późniejszy Kierownik Szkoły Podstawowej w Chwałowicach Jan Maziarek. Pod jego nadzorem uczniowie szkoły podstawowej wykrzesywali z tynku cegłę, którą później przetransportowano na plac budowy przez utworzony łańcuch z uczniów, podając cegłę z rąk do rąk. W 1969 r. prezesem zostaje Jan Maziarek, a naczelnikiem Stanisław Szymela. Jest to rok triumfu straży i mieszkańców Chwałowic. W dn. 06.07.1969 r. odbywa się uroczyste otwarcie Remizy Strażackiej. Najbardziej zaangażowani druhowie zostają odznaczeni medalami i odznakami związku.

OSP04

Otwarcie remizy. Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego, 1969 r.

Lata 1969-1972 to okres gromadzenia środków na zakup sprzętu pożarniczego oraz nowego umundurowania poprzez organizowanie zabaw dochodowych połączonych z loteriami fantowymi. Jubileuszowe zabawy odbywały się co rok w pierwszą niedzielę sierpnia. Rok 1972 to zmiana w Zarządzie. Prezesem zostaje Józef Łomnicki, naczelnikiem Jan Madejski. W 1974 r. jednostka pozyskuje samochód marki „ŻUK”, którego posiadanie często decyduje o szybkiej i sprawnej akcji gaśniczej. Kierowcą zostaje dh Zygmunt Mirota. Pozyskiwane środki z zabaw oraz fundacje miejscowej ludności przyczyniły się do rozwinięcia sztandaru w dn. 21.05.1978 r. na 50-lecie OSP. Zasłużeni druhowie zostali odznaczeni medalami oraz odznakami związku.

OSP05

Fot. z kolekcji Pana J. Czarneckiego, 1978 r.

Dzięki staraniom zarządu w 1978 r. jednostka otrzymuje samochód bojowy „Star 25A”. Rok 1988, to rok wzmożonych prac przy modernizacji strażnicy i wydzielania części pomieszczeń na świetlicę. W roku 1995 OSP Chwałowice zostaje odznaczona srebrnym medalem za zasługi dla pożarnictwa. Nasi druhowie biorą czynny udział w walce z żywiołami pożarów, zalań i zatopień siedlisk ludzkich oraz zawodach sportowo-pożarniczych odnosząc często sukcesy. W 1997 r. na zebraniu sprawozdawczo-wyborczym rezygnuje z funkcji prezesa wieloletni i wspaniały człowiek Józef Łomnicki. Funkcję prezesa powierzono Bogdanowi Nicponiowi, a następnie Tadeuszowi Bińkowi. W roku 2001 dh Tadeusz Biniek rezygnuje z funkcji prezesa, którą obejmuje dh Marian Jaśkiewicz. Druhowie wykonują nową podłogę w świetlicy. Rok 2005 to zmiany w zarządzie, odchodzi długoletni dh Jan Madejski, a funkcję naczelnika obejmuje dh Marian Kiepas. W okresie tym druhowie przy wsparciu UMiG Iłża modernizują strażnicę. Dokonują wymiany okien oraz pokrycia dachowego. W okresie tym skład zarządu przedstawia się następująco: 1) Marian Jaśkiewicz - prezes, 2) Marian Kiepas - naczelnik, 3) Michał Jaśkiewicz - z-ca naczelnika, 4) Artur Derlatka - sekretarz, 5) Andrzej Ziomek - skarbnik, 6) Marcin Czubak - gospodarz, 7) Wiesław Sulima - kronikarz.

OSP06

Pierwsza strona statutu. Z archiwum OSP w Chwałowicach

W 2008 r. został wycofany Star 25A, który w okresie późniejszym został przekazany na rzecz Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy Owsiaka. Jego miejsce zajął samochód pożarniczy Star 266 z napędem na wszystkie osie, co ułatwia jazdę w trudnym terenie podczas akcji. Nasi druhowie biorą czynny udział w zwalczaniu klęsk żywiołowych podczas powodzi w Solcu nad Wisłą oraz pożarów leśnych. W dniu 11.07.2010 r. nasza jednostka OSP obchodzi 75-lecie rejestracji jako stowarzyszenie. Sztandar zostaje odznaczony złotym medalem za zasługi dla pożarnictwa. Wielu naszych druhów zostaje odznaczona medalami i odznakami. W 2010 r. funkcję naczelnika obejmuje drh Waldemar Wiącek, a po śmierci prezesa dha Mariana Jaśkiewicza (listopad 2011 r.)  funkcję prezesa obejmuje dh Wiesław Sulima. W 2012 r. prezes złożył wniosek do sądu o uwłaszczenie gruntu przez zasiedzenie, w celu termomodernizacji strażnicy, której wykonawcą była firma ESBUD Stanisława Sobery w 2014 r. W 2013 r. nasi druhowie dokonali rekultywacji płyty boiska przy byłej Szkole Podstawowej. Rok 2015 to wytężona praca druhów przy porządkowaniu placu wokół strażnicy. W miesiącach czerwiec-sierpień 2015 r. dokonaliśmy wymiany ogrodzenia na panelowe wraz z montażem przesuwnej bramy. Obecny skład Zarządu: 1) Wiesław Sulima – prezes, 2) Waldemar Wiącek – naczelnik, 3) Krzysztof Wroński – Z-ca naczelnika, 4) Michał Cheda – skarbnik, 5) Marcin Czubak – sekretarz, 6) Artur Derlatka – gospodarz, 7) Michał Jaśkiewicz – członek, 8) Damian Kaczmarski – członek. Komisja rewizyjna: 1) Jarosław Barszcz, 2) Krzysztof Kozakowski, 3) Kamil Choroś. Na koniec warto podkreślić, że istniejące od ponad 100 lat w Polsce Ochotnicze Straże Pożarne są uznane za najsprawniej działające organizacje społeczne i cieszą się w naszym kraju najwyższym zaufaniem.

OSP07

80-lecie OSP w Chwałowicach. Fot. Ł. Smaga 29.05.2016

Opracował: Prezes OSP Chwałowice, dh Wiesław Sulima na podstawie: materiałów archiwalnych, wywiadu środowiskowego, obserwacji i doświadczeń własnych.

 
1 , 2 , 3 , 4 , 5 ... 12