Wszelkie informacje, zdjęcia i materiały na temat Chwałowic mile widziane i żmudnie poszukiwane. Proszę się nimi dzielić, a być może znajdzie się też dla nich miejsce w tym miejscu. email: bagyage@gmail.com
Blog > Komentarze do wpisu
Przytułek dla ubogich - Muzeum Regionalne w Iłży

Opracował: Ł. Smaga

Przytułek1

 Budynek przytułku na tle kościółka św. Ducha i wzgórza zamkowego. Fot. Ł. Smaga 11.07.2010

Budynek przytułku - szpitala dla ubogich, został najprawdopodobniej ufundowany przez biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego w 1448 r. wraz ze znajdującym się obok kościółkiem św. Ducha, bądź powstał nieco wcześniej. Odnowił go, zastępując drewniany obiekt murowanym, w 1754 r. biskup Andrzej Stanisław Załuski herbu Junosza, o czym świadczy wmurowana przy wejściu tablica erekcyjna wykonana z czarnego marmuru z herbem Junosza (polski herb szlachecki z XIII wieku, którego nazwa wywodzona jest od niemieckich słów „młoda owca”) i insygniami biskupa Załuskiego.

Tablica

Tablica erekcyjna. Fot. Ł. Smaga 11.07.2010

Budynek o dachu czterospadowym został zbudowany w układzie dwutraktowym, czyli z sienią pośrodku i parami analogicznych pomieszczeń po bokach (osobnych dla mężczyzn i kobiet). Dochodami szpitala zarządzał proboszcz, kontrolowany przez przedstawicieli rady miejskiej. Stanowił one miejsce pobytu kilku lub kilkunastu biedaków przeżywających tutaj ostatnie lata życia. Mogli pełnić funkcje pomocnicze w kościołach iłżeckich, lecz nie wolno im było żebrać. Wydalenie z przytułku odbywało się w razie zdobycia przez któregoś z jego pensjonariuszy stałego źródła utrzymania, jak również za najmniejsze wykroczenia natury religijnej.

Przytułek2

Budynek przytułku. Fot. Ł. Smaga 11.07.2010

Obecnie w budynku znajduje się Muzeum Regionalne, którego otwarcie nastąpiło 28 maja 1971 r. w ramach obchodu Iłżeckich Dni Kultury. Inicjatorem i twórcą muzeum był miejscowy regionalista Adam Bednarczyk. W okresie ponad 30 lat swojej działalności Muzeum zgromadziło ok. 2000 eksponatów z zakresu: etnografii, archeologii, historii, numizmatyki i sztuki w większości o tematyce regionalnej. Największym działem Muzeum Regionalnego w Iłży jest dział etnograficzny liczący ok. 1000 eksponatów. Są to zbiory ceramiki ludowej, pozostałe to rzemiosło wiejskie, stroje i tkaniny. Ceramika ta prezentowana jest na stałej wystawie zatytułowanej „Garncarz zawód ginący”. W chwili obecnej kolekcja ceramiki iłżeckiej liczy ok. 1000 eksponatów. W 1994 r. udało się wykupić kolekcję ceramiki ludowej od likwidowanej Spółdzielni Rękodzieła Ludowego „Chałupnik” w Iłży i ta właśnie kolekcja stanowi najważniejszą część zbiorów ceramicznych. Na elewacji budynku znajduje się również tablica poświęcona komendantowi iłżeckiej komórki Polskiej Organizacji Wojskowej - Maksymilianowi Jakubowskiemu, który zginął z rąk Austriaków w 1917 r.

Przytułek3

Budynek przytułku. Fot. Ł. Smaga 11.07.2010

Tekst został opracowany na podstawie: J. Gołębowski, Iłża, Studenckie Koło Przewodników Świętokrzyskich, Warszawa 1975, s. 17-18, A. Bednarczyk, Iłża, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1981, s. 7, 47-48; http://www.muzeumilza.pl/

sobota, 15 stycznia 2011, chwalilza

Polecane wpisy